(sav.gov.vn) - Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng mà còn là yêu cầu tất yếu để bảo vệ động lực phát triển đất nước. Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác này đã được triển khai quyết liệt, đồng bộ và đạt nhiều kết quả quan trọng. Trong quá trình đó, Kiểm toán nhà nước (KTNN) với vai trò là cơ quan kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công đã tích cực phát hiện, kiến nghị xử lý các sai phạm, ngăn ngừa thất thoát, lãng phí và đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý. Qua kiểm toán, nhiều nguồn lực công được bảo vệ, nhiều bất cập trong quản lý được nhận diện và khắc phục, góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.

Không thể phát triển bền vững nếu nguồn lực công bị thất thoát, lãng phí

Phát triển nhanh và bền vững đòi hỏi phải sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực của quốc gia. Trong đó, ngân sách nhà nước, tài sản công, đất đai, tài nguyên và vốn đầu tư công là những nguồn lực đặc biệt quan trọng, quyết định năng lực phát triển của đất nước. Tuy nhiên, tham nhũng và lãng phí đang là những nguy cơ trực tiếp làm suy giảm hiệu quả sử dụng các nguồn lực này, gây tổn hại không chỉ về kinh tế mà còn đối với chất lượng quản trị quốc gia.

Một dự án đầu tư công được quyết định không xuất phát từ nhu cầu thực tiễn sẽ dẫn đến lãng phí ngân sách. Một công trình kéo dài nhiều năm không hoàn thành sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư. Một tài sản công không được khai thác đúng giá trị sẽ trở thành gánh nặng đối với ngân sách nhà nước. Những thiệt hại đó có thể đo đếm bằng con số, nhưng hệ lụy đối với sự phát triển lại lớn hơn nhiều.

Điều đáng lo ngại là những tác động lâu dài đối với chất lượng quản trị quốc gia. Khi nguồn lực bị phân bổ sai lệch, môi trường đầu tư sẽ thiếu công bằng. Khi trách nhiệm quản lý không được xác định rõ ràng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước sẽ bị suy giảm. Khi người dân chứng kiến tình trạng thất thoát, lãng phí kéo dài mà không được xử lý kịp thời, niềm tin đối với bộ máy công quyền cũng bị ảnh hưởng. Chính vì vậy, phòng, chống tham nhũng, lãng phí không chỉ là nhiệm vụ xử lý vi phạm mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ nguồn lực cho phát triển.

Tại Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhiều kết quả quan trọng đã được ghi nhận thông qua việc xử lý các vụ việc, vụ án, thu hồi tài sản thất thoát, tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài và khắc phục những bất cập trong cơ chế quản lý. Những kết quả đó khẳng định phòng, chống tham nhũng, lãng phí không làm cản trở sự phát triển mà ngược lại đang trực tiếp bảo vệ, khơi thông và đưa nguồn lực quốc gia trở lại đúng mục tiêu phục vụ phát triển đất nước.

Đồng bộ giải pháp phòng chống tham nhũng, lãng phí

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, công khai, minh bạch và hiệu quả, vai trò của KTNN càng được khẳng định rõ nét.

Việc thành lập và đưa vào hoạt động Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của KTNN đã thể hiện tinh thần "trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt" trong triển khai các chủ trương của Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây không chỉ là yêu cầu đối với các cơ quan quản lý nhà nước mà còn là yêu cầu đối với chính các cơ quan thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Với đặc thù là cơ quan thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, KTNN càng phải đi đầu trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng và tinh thần trách nhiệm cao trong thực thi công vụ. Mỗi cán bộ, kiểm toán viên không chỉ là người thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn phải là người gương mẫu trong chấp hành kỷ luật, kỷ cương, giữ gìn sự liêm chính và khách quan nghề nghiệp.

Từ những định hướng của Trung ương và chương trình hành động cụ thể của Ban Chỉ đạo, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong KTNN đang từng bước được thực hiện đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm tra, giám sát đến nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và xây dựng văn hóa liêm chính trong toàn Ngành. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng quan trọng để KTNN tiếp tục giữ vững uy tín, nâng cao chất lượng hoạt động và thực hiện hiệu quả vai trò là một thiết chế quan trọng trong hệ thống kiểm soát quyền lực của Đảng và Nhà nước.

Kiểm soát quyền lực, nâng cao chất lượng kiểm toán

Đặc biệt, thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi phát hiện nhiều tồn tại, hạn chế trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công và đầu tư công, từ đó kịp thời kiến nghị xử lý, chấn chỉnh. Quan trọng hơn, các kết luận và kiến nghị kiểm toán đã góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, khắc phục những sơ hở trong quản lý, từ đó giảm thiểu nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí ngay từ gốc.

Giá trị của hoạt động kiểm toán không chỉ nằm ở việc phát hiện và xử lý những sai phạm đã xảy ra mà còn ở khả năng cảnh báo, phòng ngừa rủi ro trong tương lai. Mỗi kiến nghị kiểm toán được thực hiện nghiêm túc là thêm một biện pháp tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính; mỗi bất cập được nhận diện là thêm một cơ hội để hoàn thiện thể chế; mỗi khoảng trống trong quản lý được khắc phục là thêm một bước bảo vệ nguồn lực công trước nguy cơ thất thoát, lãng phí.

Thực tiễn hoạt động của KTNN những năm gần đây cho thấy nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật đã được phát hiện và chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý; nhiều cơ chế, chính sách không còn phù hợp đã được kiến nghị sửa đổi, bổ sung; nhiều khoản chi ngân sách, dự án đầu tư, chương trình sử dụng vốn nhà nước được chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả. Những kết quả đó tiếp tục khẳng định KTNN không chỉ là công cụ kiểm tra tài chính công mà còn là một thiết chế quan trọng trong hệ thống phòng, chống tham nhũng, lãng phí của Đảng và Nhà nước.

Trong điều kiện nguồn lực phát triển còn có hạn nhưng yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao, việc nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động kiểm toán không chỉ góp phần bảo vệ tài chính công, tài sản công mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy nhà nước, tạo môi trường minh bạch, lành mạnh cho phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tiễn cho thấy, chất lượng và hiệu lực của hoạt động kiểm toán không chỉ được đánh giá thông qua số lượng cuộc kiểm toán hay giá trị kiến nghị xử lý tài chính mà còn thông qua tính khách quan, độc lập và minh bạch của các kết luận kiểm toán. Khi quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, hoạt động kiểm toán sẽ hạn chế được nguy cơ lạm quyền, can thiệp không đúng quy định hoặc những tác động làm ảnh hưởng đến tính độc lập nghề nghiệp. Đây chính là điều kiện quan trọng để bảo đảm các kết luận, kiến nghị kiểm toán thực sự trở thành cơ sở tin cậy phục vụ công tác quản lý, điều hành của Nhà nước.

Kiểm soát quyền lực cũng là giải pháp để phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực ngay trong hoạt động kiểm toán. Bởi lẽ, một cơ quan thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát chỉ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ khi bản thân cơ quan đó luôn duy trì được sự trong sạch, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Việc tăng cường giám sát nội bộ, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, thực hiện nghiêm các quy định về đạo đức nghề nghiệp và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán mà còn củng cố niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với Ngành.

Trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản trị quốc gia ngày càng cao, kiểm soát quyền lực trong hoạt động kiểm toán không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy mà còn là yêu cầu bảo đảm sự phát triển bền vững của KTNN. Đây là cơ sở để Ngành tiếp tục khẳng định vị thế, uy tín và vai trò của mình trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, góp phần bảo vệ kỷ luật tài chính và nguồn lực phát triển của đất nước.

Những kết quả đạt được trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí thời gian qua đã khẳng định một thực tế rằng phát triển và phòng, chống tham nhũng không phải là hai mục tiêu đối lập mà là hai nhiệm vụ gắn bó chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau. Một nền quản trị minh bạch, liêm chính sẽ tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới, sáng tạo và phát triển; ngược lại, sự phát triển bền vững chỉ có thể được bảo đảm khi các nguồn lực quốc gia được quản lý, sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và không bị chi phối bởi lợi ích cá nhân.

Một yêu cầu được Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đặt ra xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển đất nước. Đây vừa là yêu cầu, vừa là định hướng để các cơ quan trong hệ thống chính trị, trong đó có KTNN tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ được giao.

Với vai trò là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, KTNN sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; kiên trì bảo vệ kỷ luật, kỷ cương tài chính; góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Mỗi kết luận kiểm toán khách quan, mỗi kiến nghị có chất lượng, mỗi kiểm toán viên giữ vững phẩm chất liêm chính không chỉ góp phần phòng ngừa tham nhũng, lãng phí mà còn là đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng nền tài chính quốc gia minh bạch, lành mạnh, phục vụ sự phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng của đất nước.