Siết chặt xử phạt vi phạm trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập

Hoàn thiện quy định về thời hiệu xử phạt và mức phạt tiền

Theo Nghị định số 132/2026/NĐ-CP, một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi, bổ sung quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán. Cụ thể, thời điểm tính thời hiệu được xác định tùy theo tính chất của hành vi vi phạm. Đối với hành vi đã kết thúc, thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm; đối với hành vi đang thực hiện, thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm.

Nghị định cũng làm rõ cách xác định thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm trong lĩnh vực kế toán, căn cứ vào thời điểm tổ chức, cá nhân hoàn thành quy trình nghiệp vụ theo quy định của pháp luật hoặc thời điểm chấm dứt hành vi để thực hiện đúng quy định. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền khi xem xét cần căn cứ vào quy định pháp luật, hồ sơ, tài liệu và tình tiết cụ thể để xác định hành vi đã kết thúc hay đang diễn ra.

Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi quy định về mức phạt tiền quy định tại Chương II. Theo đó, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức, trừ một số trường hợp cụ thể; đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Quy định này nhằm bảo đảm tính răn đe, phù hợp với quy mô và mức độ vi phạm của tổ chức.

Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền xử phạt của các chức danh trong lĩnh vực kế toán, trong đó làm rõ nguyên tắc: trong trường hợp áp dụng phạt tiền, thẩm quyền xử phạt đối với tổ chức gấp hai lần thẩm quyền xử phạt đối với cá nhân của cùng chức danh.

Bổ sung quy định xử phạt liên quan phòng, chống rửa tiền trong kinh doanh dịch vụ kế toán

Một điểm mới quan trọng của Nghị định là bổ sung Mục 8 vào Chương II, quy định cụ thể về các hành vi vi phạm liên quan đến phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán.

Theo đó, Nghị định bổ sung Điều 35a quy định chi tiết các hành vi vi phạm và mức xử phạt tương ứng. Đối với các vi phạm về nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro và phân loại khách hàng, mức phạt tiền dao động từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Các hành vi như không nhận biết khách hàng, không cập nhật thông tin, không thực hiện đánh giá rủi ro hoặc không báo cáo theo quy định đều thuộc diện bị xử phạt.

Đối với vi phạm quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, mức phạt có thể lên tới 30 triệu đồng nếu không ban hành hoặc không áp dụng đúng quy định nội bộ. Ngoài ra, các hành vi liên quan đến lưu trữ, cung cấp thông tin, bảo mật thông tin, nếu vi phạm cũng bị xử phạt từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng.

Nghị định cũng quy định xử phạt đối với các hành vi liên quan đến khách hàng nước ngoài có ảnh hưởng chính trị, giám sát giao dịch đặc biệt và báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ. Mức phạt trong các trường hợp này có thể lên tới 30 triệu đồng, tùy hành vi cụ thể.

Đáng chú ý, đối với các hành vi nghiêm trọng như không báo cáo giao dịch đáng ngờ, không báo cáo giao dịch lớn, hoặc cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền, mức phạt có thể lên tới 40 triệu đồng hoặc 50 triệu đồng.

Ngoài ra, Nghị định còn quy định xử phạt đối với các hành vi bị cấm như tổ chức, tham gia hoặc tạo điều kiện cho hành vi rửa tiền; thiết lập quan hệ kinh doanh với ngân hàng “vỏ bọc”; không tố giác hành vi tài trợ khủng bố… với mức phạt cao, nhằm tăng cường phòng ngừa và đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Quy định rõ thẩm quyền lập biên bản, xử phạt và hiệu lực thi hành

Nghị định 132/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung Chương IV về thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán. Theo đó, người có thẩm quyền lập biên bản bao gồm người có thẩm quyền xử phạt và công chức, viên chức đang thi hành công vụ theo quy định của pháp luật.

Về thẩm quyền xử phạt, Nghị định quy định cụ thể đối với từng chức danh như Giám đốc Sở Tài chính, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính), Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ thành lập có thẩm quyền xử phạt theo quy định, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Chủ tịch UBND các cấp… với các mức phạt tiền tối đa khác nhau, dao động từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, kèm theo các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.

Nghị định cũng bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, bảo đảm phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và quy định của pháp luật có liên quan.

Về hiệu lực thi hành, Nghị định có hiệu lực từ ngày 21/5/2026. Bộ trưởng Bộ Tài chính được giao trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương và tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.

Thảo Chi