(sav.gov.vn) - Kiểm toán nhà nước (KTNN) vừa ban hành Đề án Tổ chức Hội thảo quốc tế "Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”.

Theo Đề án, Hội thảo sẽ được tổ chức vào ngày 27/10/2026 tại Hà Nội, dự kiến quy tụ khoảng 240 đại biểu trong nước và quốc tế, tạo diễn đàn trao đổi cấp cao về định hướng phát triển của các Cơ quan kiểm toán tối cao (SAI), hoàn thiện thể chế và đổi mới hoạt động kiểm toán công trong kỷ nguyên số.

Đáp ứng yêu cầu mới của quản trị công và kiểm toán công

Trong những năm gần đây, quản trị công và kiểm toán công trên thế giới đang đứng trước những chuyển biến sâu rộng. Các quốc gia đồng thời phải giải quyết nhiều yêu cầu mới như phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, quản trị rủi ro tài khóa, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), khai thác dữ liệu lớn, phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh mạng cũng như nâng cao yêu cầu về công khai, minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình trong khu vực công.

Những thay đổi này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các SAI trong việc củng cố địa vị pháp lý, bảo đảm tính độc lập, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, nâng cao năng lực kiểm toán và đổi mới phương pháp tiếp cận. Hoạt động kiểm toán không chỉ dừng ở việc phát hiện sai phạm mà ngày càng hướng tới đánh giá hiệu lực, hiệu quả, tính kinh tế trong quản lý, sử dụng nguồn lực công; cảnh báo sớm rủi ro và đóng góp thiết thực cho quá trình hoạch định, thực thi chính sách công.

Trong cộng đồng INTOSAI, các nguyên tắc về địa vị pháp lý, tính độc lập, thẩm quyền tiếp cận thông tin, quyền quyết định kế hoạch kiểm toán, quyền báo cáo công khai và trách nhiệm giải trình của SAI tiếp tục được khẳng định là những nền tảng quan trọng. Cùng với đó, nhiều SAI đang điều chỉnh mô hình tổ chức, xây dựng chiến lược phát triển, tăng cường quản trị chất lượng, phát triển nguồn nhân lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AI, phân tích dữ liệu trong hoạt động kiểm toán.

Đây cũng là những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với KTNN Việt Nam trong quá trình nghiên cứu định hướng phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và tổng kết, nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện Luật KTNN.

Diễn đàn phục vụ xây dựng chiến lược phát triển KTNN

Theo Đề án, Hội thảo quốc tế được tổ chức nhằm cung cấp thông tin tham khảo, kinh nghiệm thực tiễn và các khuyến nghị có giá trị cho hai nhiệm vụ trọng tâm của KTNN: xây dựng Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời nghiên cứu, sửa đổi, hoàn thiện Luật KTNN.

Một trong những trọng tâm của Hội thảo là cập nhật các xu hướng phát triển của kiểm toán công hiện đại và kinh nghiệm xây dựng chiến lược phát triển SAI. Các đại biểu sẽ trao đổi về đổi mới mô hình tổ chức, phát triển nguồn nhân lực, hiện đại hóa phương pháp kiểm toán, xây dựng hệ sinh thái kiểm toán số, ứng dụng dữ liệu lớn và AI, kiểm toán thời gian thực, kiểm toán dựa trên rủi ro và kiểm toán các lĩnh vực mới.

Đáng chú ý, Hội thảo dự kiến dành nhiều thời gian trao đổi về vai trò của SAI trước những vấn đề có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, tài chính xanh, trái phiếu xanh, nợ công, các dự án đầu tư trọng điểm và các chương trình, chính sách ứng phó với những rủi ro phi truyền thống.

Những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại Hội thảo sẽ là nguồn tham khảo quan trọng để KTNN nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, qua đó nâng cao năng lực thực thi và mở rộng phạm vi hoạt động kiểm toán trong bối cảnh mới.

Tham vấn quốc tế về hoàn thiện Luật Kiểm toán nhà nước

Bên cạnh định hướng chiến lược, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kiểm toán nhà nước là nội dung quan trọng của Hội thảo.

Các chuyên gia, lãnh đạo và đại diện SAI dự kiến tập trung trao đổi về kinh nghiệm hiến định, luật hóa cơ chế bảo đảm tính độc lập của SAI; địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và phạm vi kiểm toán; quyền tiếp cận dữ liệu và các nguồn lực công; giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán; cơ chế nâng cao hiệu lực thực hiện kiến nghị kiểm toán và trách nhiệm giải trình của SAI.

Một vấn đề được kỳ vọng nhận được nhiều trao đổi là sự chuyển dịch vai trò của SAI trong quản trị quốc gia. Trong bối cảnh mới, cơ quan kiểm toán tối cao không chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công mà còn có thể đóng góp ngày càng rõ nét vào việc kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cảnh báo sớm rủi ro và cung cấp thông tin phục vụ hoạch định chính sách.

Việc tham khảo kinh nghiệm của các SAI có mô hình tổ chức, địa vị pháp lý và điều kiện phát triển khác nhau sẽ giúp KTNN có thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu hoàn thiện pháp luật, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, thực tiễn quản trị quốc gia và các nguyên tắc, khuyến nghị của INTOSAI.

Đẩy mạnh đổi mới phương pháp kiểm toán trong kỷ nguyên số

Một điểm nhấn khác của Hội thảo là định hình các phương pháp kiểm toán mới đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các đại biểu dự kiến trao đổi về khả năng ứng dụng phân tích dữ liệu, kiểm toán hệ thống thông tin, cơ sở hạ tầng số, các chương trình chuyển đổi số và AI; khai thác dữ liệu lớn trong kiểm toán; kiểm toán dựa trên dữ liệu; kiểm toán từ xa; giám sát liên tục và xây dựng các quy trình bảo đảm giá trị, an toàn, bảo mật của bằng chứng kiểm toán số.

Đặc biệt, việc thu thập, chia sẻ dữ liệu điện tử giữa các cơ quan nhà nước và quyền tiếp cận, kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia của SAI được xem là những điều kiện quan trọng để hình thành phương thức kiểm toán hiện đại.

Song song với công nghệ, Hội thảo cũng hướng tới đổi mới phương pháp luận, mở rộng kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề, kiểm toán dựa trên rủi ro và đánh giá toàn diện tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nguồn lực công.

Mở rộng hợp tác quốc tế, quảng bá hình ảnh Việt Nam

Trong khuôn khổ Hội thảo, KTNN dự kiến tổ chức các cuộc làm việc song phương với các SAI, thúc đẩy hoặc ký kết các thỏa thuận hợp tác, đồng thời tổ chức các hội thảo chuyên đề nhằm trao đổi sâu về phương pháp, thông lệ quốc tế và những lĩnh vực kiểm toán mới.

Bên cạnh các hoạt động chuyên môn, đại biểu quốc tế dự kiến tham gia chương trình văn hóa tại Ninh Bình trong hai ngày 28 và 29/10/2026. Hoạt động này nhằm tăng cường giao lưu, hiểu biết giữa KTNN Việt Nam với các đối tác quốc tế, đồng thời giới thiệu hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Thông qua Hội thảo và chuỗi hoạt động liên quan, KTNN hướng tới khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm và năng lực hội nhập quốc tế; tăng cường hợp tác chuyên môn với cộng đồng kiểm toán công quốc tế, đồng thời tạo tiền đề cho các chương trình hợp tác sâu rộng hơn trong thời gian tới.

Sau Hội thảo, KTNN dự kiến tổng hợp các xu hướng, kinh nghiệm, bài học và khuyến nghị quốc tế thành các báo cáo chuyên đề; phát hành Kỷ yếu Hội thảo; đồng thời tổng hợp các thông điệp, hàm ý chính sách để phục vụ quá trình xây dựng định hướng phát triển KTNN đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện Luật KTNN.

Với chủ đề có tính thời sự và phạm vi trao đổi rộng, Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới” được kỳ vọng trở thành diễn đàn quan trọng để chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và thông lệ tốt của cộng đồng kiểm toán công quốc tế; đồng thời góp phần định hình tầm nhìn, hoàn thiện thể chế và thúc đẩy đổi mới hoạt động của KTNN Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Hội thảo dự kiến có khoảng 240 đại biểu, gồm lãnh đạo, đại diện các tổ chức kiểm toán quốc tế như INTOSAI, ASOSAI, ASEANSAI, IDI; đại diện các SAI đối tác và nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức nghề nghiệp, chuyên gia trong nước và quốc tế.

Dự kiến có sự tham gia của đại diện các SAI có vai trò, kinh nghiệm và thế mạnh phù hợp với chủ đề Hội thảo như Áo, Ai Cập, Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ, Ả-rập Xê-út, Thụy Điển, Hàn Quốc, Pháp, Singapore, Nhật Bản, Thái Lan, Lào, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, UAE cùng nhiều SAI khác.

Đại diện một số tổ chức quốc tế tại Việt Nam như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Liên minh châu Âu (EU), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và ACCA cũng dự kiến tham gia.

Hội thảo được tổ chức trực tiếp tại Hà Nội, gồm phiên toàn thể với các tham luận chính và phiên thảo luận, tọa đàm bàn tròn với sự tham gia của các chuyên gia, diễn giả, tham luận viên trong nước và quốc tế.