Kiểm toán nhà nước

Lịch sử về quá trình ra đời và phát triển của Kiểm toán nhà nước (KTNN) và kiểm toán độc lập trên thế giới được gắn liền với sự ra đời và phát triển của Nhà nước pháp quyền và sự phát triển của nền kinh tế thị trường. Trong nền kinh tế này, cạnh tranh được xem là động lực thúc đẩy xã hội phát triển. Hoạt động kiểm toán của KTNN và kiểm toán độc lập được coi là một yếu tố cấu thành các quan hệ của nền kinh tế thị trường để bảo đảm sự cân bằng các mối quan hệ kinh tế tài chính trong cạnh tranh, bảo đảm các thông tin công khai luôn trung thực và hợp lí, nhằm làm minh bạch và lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia.

Luật Kiểm toán Nhà nước đánh dấu một bước phát triển mới của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) trong điều kiện phát triển và hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế nước ta với thế giới. Luật được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn 10 năm hoạt động của KTNN, phù hợp hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam, quán triệt và thể chế hoá đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển KTNN, tham khảo có chọn lọc tuyên bố LIMA về kiểm tra tài tài chính của tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI), thông lệ quốc tế và kinh nghiệm của các nước trên thế giới. Luật ra đời thể hiện quyết tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ trong việc lập lại kỷ cương quản lý tài chính ngân sách phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí nguồn lực công.

Luật Kiểm toán Nhà nước được Quốc hội ban hành ngày 14 tháng 6 năm 2005 và có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2006. Để bảo đảm cho các quy định của Luật phát huy được hiệu lực trên thực tế, nhiều văn bản dưới luật đã được ban hành, trong đó có một số Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và nhiều văn bản do Tổng Kiểm toán Nhà nước ban hành. Tuy nhiên, trên thực tế lại phát sinh vấn đề: Tổng Kiểm toán Nhà nước có được ban hành văn bản quy phạm pháp luật không? Nếu được quyền ban hành thì được ban hành loại văn bản quy phạm pháp luật nào?

Trong xu thế phát triển và hội nhập của đất nước ngày càng mạnh mẽ, yêu cầu đổi mới quản lý kinh tế - xã hội đặt ra cho các cơ quan quản lý Nhà nước phải có những thay đổi nhằm thích ứng được nhiệm vụ trong từng giai đoạn cụ thể. Kiểm toán Nhà nước cũng không ngoại lệ trong quy luật đổi mới tất yếu này. Vì vậy, ngày 20 tháng 04 năm 2005, Luật Kiểm toán Nhà nước được thông qua tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá IX (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2006) đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc xác lập địa vị pháp lý và định hướng phát triển, thúc đẩy hoạt động kiểm toán Nhà nước lên một tầm cao mới.

Kiểm toán Nhà nước trực thuộc Chính phủ được thành lập và hoạt động theo Nghị định số 70/CP ngày 11/7/1994 của Chính phủ, với chức năng kiểm tra, đánh giá, xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp, độ tin cậy của các thông tin, số liệu kiểm toán về Ngân sách nhà nước, về hoạt động tài chính nhà nước, phục vụ cho Quốc hội, Chính phủ trong các quyết định, các quyết sách. Thời gian qua, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã làm được nhiều việc góp phần nâng cao chất lượng, độ tin cậy của thông tin tài chính - kế toán, chỉ ra các sai phạm, yếu kém, các sơ hở trong quản lý tài chính, giúp Nhà nước, các đơn vị hiểu rõ hơn thực trạng công tác quản lý tài chính, tuân thủ và chấp hành pháp luật, kỷ luật tài chính, sử dụng và bảo vệ nguồn lực quốc gia, nguồn vốn của Nhà nước. Thông tin và kết luận của Kiểm toán nhà nước đã cung cấp cho Chính phủ, Quốc hội làm các căn cứ cho các quyết định ở tầm vĩ mô và giám sát các hoạt động tài chính, phân bổ và sử dụng Ngân sách nhà nước.

Thực hiện kế hoạch kiểm toán hàng năm do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong giai đoạn 2003 - 2005 Kiểm toán Nhà nước đã kiểm toán báo cáo tài chính năm 2002, 2003, 2004 của 337 doanh nghiệp.

 Ngày 18/6/2008, KTNN phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức buổi Tọa đàm "Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa KTNN với các cơ quan báo chí trong hoạt động kiểm toán nhà nước". Tham dự buổi Tọa đàm có đại diện các cơ quan quản lý báo chí, lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam và  KTNN cùng lãnh đạo, phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí trên cả nước. GS.TS Vương Đình Huệ,  Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng KTNN và  TS. Đinh Thế Huynh, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đã chủ trì buổi Toạ đàm.

Ngày 8/3/2008, Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đã chủ trì phối hợp với Kiểm toán Nhà nước và Tổ chức hợp tác kỹ thuật CHLB Đức - GTZ tổ chức Hội thảo chuyên đề "Nâng cao hiệu quả sử dụng kết quả kiểm toán trong việc quyết định dự toán ngân sách nhà nước". Tham dự hội thảo có đại diện một số cơ quan của Quốc hội; đại diện một số Bộ, ban ngành tại Trung ương; đại diện Hội đồng nhân dân một số tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc. Đồng chí Lê Minh Khái - Phó Tổng KTNN đã đến dự và tham gia chủ trì Hội thảo.

Chào mừng ngày thành lập Đoàn TNCSHCM (26/3) và phát động phong trào thi đua thực hiện kế hoạch kiểm toán năm 2008, ngày 22 tháng 3 năm 2008, Chi đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và Công đoàn Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành VI đã tổ chức Hội thao nội bộ lần thứ II.

Sáng ngày 3/4/2015, tại cơ sở II của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) – 66 Trần Thái Tông, Hà Nội, KTNN chuyên ngành VII đã tổ chức Hội nghị Điển hình tiên tiến lần thứ III giai đoạn 2010 – 2015, nhằm tổng kết phong trào thi đua và công tác khen thưởng của đơn vị 5 năm vừa qua. Tham dự Hội nghị có toàn thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, kiểm toán viên KTNN chuyên ngành VII.