Kiểm toán nhà nước

Về quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN), có nhiều nội dung và khía cạnh được quan tâm. Trong phạm vi bài viết này, xin bàn đến một vấn đề hết sức quan trọng mà khi thực hiện quyết toán NSNN phải tuân thủ, đó là những nguyên tắc quyết toán NSNN. Để một quyết toán NSNN đạt yêu cầu, giải quyết được các vấn đề đặt ra phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

Kiểm toán Nhà nước trực thuộc Chính phủ được thành lập và hoạt động theo Nghị định số 70/CP ngày 11/7/1994 của Chính phủ, với chức năng kiểm tra, đánh giá, xác nhận tính đúng đắn, hợp pháp, độ tin cậy của các thông tin, số liệu kiểm toán về Ngân sách nhà nước, về hoạt động tài chính nhà nước, phục vụ cho Quốc hội, Chính phủ trong các quyết định, các quyết sách. Thời gian qua, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã làm được nhiều việc góp phần nâng cao chất lượng, độ tin cậy của thông tin tài chính - kế toán, chỉ ra các sai phạm, yếu kém, các sơ hở trong quản lý tài chính, giúp Nhà nước, các đơn vị hiểu rõ hơn thực trạng công tác quản lý tài chính, tuân thủ và chấp hành pháp luật, kỷ luật tài chính, sử dụng và bảo vệ nguồn lực quốc gia, nguồn vốn của Nhà nước. Thông tin và kết luận của Kiểm toán nhà nước đã cung cấp cho Chính phủ, Quốc hội làm các căn cứ cho các quyết định ở tầm vĩ mô và giám sát các hoạt động tài chính, phân bổ và sử dụng Ngân sách nhà nước.

Hoạt động quản lý của Nhà nước đòi hỏi phải có những thông tin đúng đắn, trung thực để phục vụ cho việc điều hành nền kinh tế vĩ mô bằng hệ thống pháp luật hay chính sách kinh tế. Đặc biệt, các khoản thu, chi của ngân sách nhà nước (NSNN) phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội của Quốc gia

Luật Quản lý thuế ra đời và có hiệu lực từ 01/7/2007 đã tạo khung pháp lý toàn diện cho vấn đề thu, nộp thuế, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác thu Ngân sách nhà nước cũng như hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, để Luật này thực sự đi vào cuộc sống thì vấn đề qui định và hướng dẫn chi tiết các nội dung của Luật phải được quán triệt kịp thời, đầy đủ.

Sự ra đời và hoạt động của KTNN xuất phát từ yêu cầu khách quan của việc kiểm tra, kiểm soát chi tiêu công quỹ Quốc gia, bản đảm sử dụng hợp lý, đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn lực tài chính của các cơ quan công quyền. Trên thực tế, KTNN thường tiến hành các cuộc kiểm toán tuân thủ, xem xét việc chấp hành các chính sách, luật lệ và chế độ của Nhà nước tại các đơn vị sử dụng vốn và kinh phí của ngân sách Nhà nước. Đồng thời, KTNN còn thực hiện các cuộc kiểm toán hoạt động nhằm đánh giá và góp phần nâng cao tính kinh tế, tính hiệu lực và tính hiệu quả trong các tổ chức công quyền, các đơn vị có sử dụng vốn và kinh phí của ngân sách Nhà nước. Như vậy, KTNN được coi là công cụ kiểm tra tài chính công cấp cao nhất, bảo đảm tính kinh tế, tính hiệu lực và hiệu quả trong quá trình quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước và công quỹ Quốc gia; xác lập trật tự, kỷ cương trong quản lý kinh tế - tài chính, góp phần đấu tranh chống gian lận và tham nhũng.

Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2002 đã được triển khai thực hiện kể từ năm ngân sách 2004. Những tư tưởng đổi mới của Luật đã và đang được triển khai và bước đầu đã phát huy hiệu lực. Tuy nhiên, trong lĩnh vực phân cấp quản lý ngân sách ở các địa phương cũng đã bộc lộ một số vấn đề; và có thể coi đó như là những khoảng cách giữa yêu cầu mà Luật NSNN đòi hỏi với thực tiễn quản lý ngân sách tại các địa phương.

Ngày 8/3/2008, Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đã chủ trì phối hợp với Kiểm toán Nhà nước và Tổ chức hợp tác kỹ thuật CHLB Đức - GTZ tổ chức Hội thảo chuyên đề "Nâng cao hiệu quả sử dụng kết quả kiểm toán trong việc quyết định dự toán ngân sách nhà nước". Tham dự hội thảo có đại diện một số cơ quan của Quốc hội; đại diện một số Bộ, ban ngành tại Trung ương; đại diện Hội đồng nhân dân một số tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc. Đồng chí Lê Minh Khái - Phó Tổng KTNN đã đến dự và tham gia chủ trì Hội thảo.

Thực hiện kế hoạch đào tạo bồi dưỡng năm 2017 của Kiểm toán nhà nước (KTNN), sáng 02/10/2017, tại Hà Nội, Trường Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán đã khai giảng Lớp bồi dưỡng kỹ năng kiểm toán ngân sách Nhà nước (NSNN) cấp độ 3 cho 22 công chức, Kiểm toán viên của các đơn vị trực thuộc KTNN.