(sav.gov.vn) - Thực hiện Kết luận số 83-KL/TW ngày 08/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, Ban Thường vụ Đảng ủy Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã ban hành Kế hoạch số 1286 -KH/ĐU triển khai thực hiện, nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của KTNN; đồng thời phát huy vai trò của KTNN trong kiểm toán, kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và tài nguyên khoáng sản liên quan đến phát triển công nghiệp vật liệu.

Theo Kế hoạch, việc triển khai thực hiện Kết luận số 83-KL/TW nhằm tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện trong toàn Đảng bộ KTNN; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động về vị trí, vai trò của công nghiệp vật liệu - ngành công nghiệp nền tảng, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu tạo cơ sở để KTNN lựa chọn, lồng ghép đúng trọng tâm, trọng điểm các nội dung liên quan đến công nghiệp vật liệu trong kế hoạch kiểm toán hằng năm, kế hoạch kiểm toán trung hạn và các chuyên đề kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường, kiểm toán công nghệ thông tin, kiểm toán ngân sách địa phương, kiểm toán tại các bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty có liên quan.

Tập trung vào các nhiệm vụ, giải pháp có trọng tâm, trọng điểm

Một trong những nhiệm vụ được xác định trước hết là tổ chức quán triệt, tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu. Nội dung phát triển bền vững công nghiệp vật liệu, quản lý tài nguyên khoáng sản chiến lược, chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường, phòng, chống thất thoát, lãng phí trong các chương trình, dự án vật liệu sẽ được đưa vào sinh hoạt chuyên đề của cấp ủy, chi bộ, gắn với xây dựng văn hóa liêm chính trong hoạt động kiểm toán.

KTNN sẽ đồng thời tham gia góp ý hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý, phát triển công nghiệp vật liệu; tập trung vào các cơ chế huy động vốn, chính sách ưu đãi đầu tư, quản lý đất đai, khai thác khoáng sản, bảo vệ môi trường, hoàn nguyên và phục hồi sau khai thác.

Từ thực tiễn kiểm toán, KTNN chủ động tổng hợp các phát hiện, kết luận, kiến nghị liên quan đến quy hoạch, đầu tư công, ngân sách nhà nước, đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài sản kết cấu hạ tầng và dịch vụ logistics phục vụ công nghiệp vật liệu; qua đó kịp thời kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung những quy định còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, thiếu khả thi hoặc tạo khoảng trống trong quản lý.

Đáng chú ý, từ năm 2027, KTNN sẽ tăng cường đánh giá rủi ro đối với các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các chương trình, dự án có liên quan đến các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu của Kết luận số 83-KL/TW. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng một số chuyên đề kiểm toán có tính liên ngành, liên vùng về phát triển công nghiệp vật liệu, chú trọng kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin.

Kế hoạch xác định việc quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản là một trong những lĩnh vực trọng tâm. KTNN sẽ chú trọng các rủi ro thất thu ngân sách, thất thoát, lãng phí tài nguyên; trong đó tập trung kiểm toán hoạt động cấp phép, quản lý, khai thác và chế biến sâu các khoáng sản chiến lược như đất hiếm, bauxite, titan và các nguyên liệu phục vụ ngành bán dẫn, pin.

Cùng với đó, KTNN sẽ tập trung kiểm toán việc thực hiện cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, thu hút các dự án phát triển công nghiệp vật liệu; kiểm toán môi trường đối với hoạt động cấp phép, khai thác, chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu; quản lý chất thải, tro xỉ, phế thải công nghiệp và thực hiện nghĩa vụ hoàn nguyên, phục hồi môi trường, hệ sinh thái sau khai thác.

Một trọng tâm khác là kiểm toán công nghệ thông tin, dữ liệu và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về công nghiệp vật liệu, nhất là cơ sở dữ liệu quốc gia về ngành vật liệu, dữ liệu địa chất, khoáng sản. KTNN chú trọng đánh giá tính đầy đủ, chính xác, khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và an toàn thông tin.

Đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong hoạt động kiểm toán

Kế hoạch yêu cầu đối với các chương trình, dự án phát triển công nghiệp vật liệu có quy mô lớn, tác động rộng, KTNN từng bước chuyển mạnh từ kiểm toán tuân thủ đơn thuần sang đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả, hiệu quả xã hội, môi trường, khả năng vận hành, khai thác sau đầu tư và tác động đến mục tiêu phát triển bền vững.

Trong quá trình khảo sát, lập kế hoạch và thực hiện kiểm toán, KTNN nghiên cứu sử dụng bản đồ số, dữ liệu không gian, ảnh vệ tinh và dữ liệu về ngân sách, đầu tư, đất đai, tài nguyên, môi trường để nhận diện rủi ro, đối chiếu quy hoạch, kiểm tra hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản và xác định trọng tâm kiểm toán.

Đồng thời, từng bước xây dựng phương pháp, tiêu chí, chỉ số kiểm toán đối với lĩnh vực công nghiệp vật liệu, bảo đảm kết quả kiểm toán không chỉ góp phần phát hiện sai phạm mà còn đánh giá chất lượng quản trị, hiệu quả chính sách, tính bền vững và trách nhiệm giải trình của cơ quan, đơn vị được kiểm toán.

KTNN cũng sẽ xây dựng cơ chế tổng hợp kết quả và kiến nghị kiểm toán liên quan đến phát triển công nghiệp vật liệu theo nhóm chính sách, địa bàn, ngành, lĩnh vực và rủi ro; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị kiểm toán, kịp thời kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với các trường hợp chậm thực hiện, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ theo quy định.

Định hướng các chủ đề kiểm toán trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030

Trong giai đoạn 2026 - 2030, KTNN định hướng tập trung vào một số nhóm chủ đề kiểm toán trọng tâm như: quản lý, cấp phép, khai thác và sử dụng tài nguyên khoáng sản; thực hiện cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, thu hút dự án phát triển công nghiệp vật liệu; kiểm toán môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản và sản xuất vật liệu; quản lý chất thải, tro xỉ, phế thải công nghiệp và phục hồi môi trường sau khai thác.

Bên cạnh đó, các chủ đề về quản lý ngân sách nhà nước, đầu tư công cho hạ tầng nghiên cứu vật liệu; quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ trọng điểm về vật liệu chiến lược; chương trình đào tạo, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; quản lý, kiểm soát khai thác, chế biến khoáng sản liên quan đến quốc phòng, an ninh và chính sách thu hút đầu tư nước ngoài gắn với chuyển giao công nghệ, nội địa hóa cũng được xác định là những nội dung cần quan tâm.

KTNN đồng thời nghiên cứu kiểm toán việc sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, vật liệu thay thế, vật liệu không nung và vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng, tro xỉ, phế thải công nghiệp khi các vật liệu này đã được nghiên cứu thành công và đưa vào sản xuất.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, KTNN sẽ tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho kiểm toán viên về công nghiệp vật liệu, quản lý tài nguyên khoáng sản, chuỗi giá trị vật liệu chiến lược, công nghệ chế biến sâu, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, an toàn và môi trường trong khai thác, chế biến.

Cùng với đó, tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm với các cơ quan kiểm toán tối cao, INTOSAI, ASOSAI và các tổ chức, đối tác phát triển trong lĩnh vực kiểm toán công nghiệp vật liệu, tài nguyên khoáng sản, môi trường, dữ liệu và các mục tiêu phát triển bền vững có liên quan.

Kế hoạch đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đạo đức công vụ và trách nhiệm nêu gương trong hoạt động kiểm toán. Các cấp ủy, tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo cán bộ, đảng viên, kiểm toán viên thực hiện nghiêm chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử, bảo đảm độc lập, khách quan, liêm chính và thận trọng nghề nghiệp, nhất là khi kiểm toán các lĩnh vực có giá trị kinh tế lớn, rủi ro lợi ích nhóm và tác động cao đến xã hội, môi trường.

Tổ chức thực hiện đồng bộ trong toàn Đảng bộ KTNN

Ban Thường vụ Đảng ủy KTNN lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc triển khai Kế hoạch; các đảng ủy, chi ủy trực thuộc tổ chức quán triệt và cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm của từng đơn vị.

Các KTNN chuyên ngành, KTNN khu vực chủ động rà soát, đề xuất lồng ghép hoặc xây dựng các chủ đề kiểm toán liên quan đến phát triển công nghiệp vật liệu, quản lý tài nguyên khoáng sản, đầu tư công, đất đai, môi trường, ưu đãi đầu tư và tài sản công; tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu, bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo và nâng cao hiệu quả kiểm toán.

Các đơn vị tham mưu, giúp việc của Đảng ủy theo chức năng, nhiệm vụ được giao có trách nhiệm tham mưu lồng ghép nội dung kiểm toán công nghiệp vật liệu trong kế hoạch kiểm toán; nghiên cứu, hướng dẫn tiêu chí, phương pháp, hồ sơ, bằng chứng và kiểm soát chất lượng kiểm toán; đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, công nghệ số, bản đồ số, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, viễn thám và dữ liệu không gian trong hoạt động kiểm toán.

Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy và các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ủy thực hiện kiểm tra, giám sát việc triển khai Kế hoạch; Văn phòng Đảng ủy theo dõi, đôn đốc, tham mưu sơ kết, tổng kết và kịp thời báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy những vấn đề phát sinh, cần điều chỉnh.

Việc triển khai Kế hoạch thực hiện Kết luận số 83-KL/TW được xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của các cấp ủy, tổ chức đảng và đơn vị trong toàn Đảng bộ KTNN, qua đó phát huy vai trò của KTNN trong kiểm soát, sử dụng hiệu quả nguồn lực công, phòng, chống thất thoát, lãng phí và góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, thúc đẩy phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững.