Đăng ký nhận tin
Thứ Bảy, ngày 21/11/2026

Quốc hội thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Đang nạp audio...

(sav.gov.vn) - Chiều 21/11, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027 và áp dụng từ năm ngân sách 2027.

 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: VPQH

Đánh giá hiệu quả đầu tư trong toàn bộ quá trình

Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) quy định về lập, chấp hành, kiểm toán, quyết toán, công khai, giám sát ngân sách nhà nước; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong lĩnh vực ngân sách nhà nước.

Đồng thời, Luật quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, quyết định, theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án, nhiệm vụ sử dụng vốn đầu tư công và vốn đầu tư từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư.

Luật quy định, bảo đảm ưu tiên bố trí ngân sách cho chi đầu tư phát triển, nhằm thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ về phát triển kinh tế; giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; giảm nghèo bền vững; phát triển nông nghiệp, nông thôn, y tế; chính sách dân tộc, bình đẳng giới và các chính sách quan trọng khác theo kế hoạch tài chính 5 năm.

Luật cũng yêu cầu bố trí ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh phí hoạt động của bộ máy nhà nước và nghĩa vụ của Nhà nước trong các cam kết quốc tế, cam kết với nhà đầu tư.

Hoạt động đầu tư công và chi ngân sách nhà nước đầu tư các chương trình, dự án, nhiệm vụ phải tuân thủ quy định của Luật và pháp luật có liên quan; đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tư đúng đối tượng, tập trung, đồng bộ, chất lượng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Đặc biệt, các chương trình, dự án, nhiệm vụ đầu tư công phải được đánh giá hiệu quả đầu tư trong toàn bộ quá trình, từ lập, thẩm định, quyết định, tổ chức thực hiện đến vận hành, khai thác sau đầu tư.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: VPQH

Việc đánh giá phải gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực cơ sở hạ tầng, mức độ cải thiện đời sống và an sinh xã hội mà người dân được thụ hưởng, phù hợp với từng ngành, lĩnh vực. Quy trình đánh giá hiệu quả đầu tư thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Cũng theo quy định của Luật, các khoản chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao, trừ một số trường hợp tạm cấp, tạm ứng, ứng trước dự toán ngân sách năm sau theo quy định. Việc chi ngân sách phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.

Đối với các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ vốn điều lệ khi phù hợp với khả năng ngân sách và quỹ đáp ứng đủ điều kiện: được thành lập, hoạt động đúng quy định pháp luật; có khả năng tài chính độc lập; có nguồn thu, nhiệm vụ chi không trùng với nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.

Ngân sách nhà nước không hỗ trợ kinh phí hoạt động cho các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, trừ trường hợp bố trí kinh phí để các quỹ thực hiện nhiệm vụ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xây dựng chính sách, pháp luật theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

Luật quy định mức bố trí dự phòng từ 2% đến 5% tổng chi ngân sách mỗi cấp. Nguồn dự phòng được sử dụng để phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, cứu đói; ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô; thực hiện nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh, chi dự trữ quốc gia và các nhiệm vụ đối ngoại đột xuất, cấp bách của Nhà nước.

Nguồn dự phòng còn được sử dụng để chia sẻ phần giảm doanh thu đối với các dự án PPP và thực hiện các nhiệm vụ cần thiết khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp mình nhưng chưa được dự toán.

Tạo sự chủ động trong điều hành, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng, tạo sự chủ động trong điều hành, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đảm bảo phát huy vai trò quyết định, giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, phân cấp phù hợp, ổn định lâu dài, đảm bảo nguồn lực cho cấp xã thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật. Ảnh: VPQH

Đồng thời, Dự thảo Luật đã thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương; đơn giản hóa quy trình, thủ tục đối với dự án nhóm C nhưng vẫn bảo đảm khâu kiểm soát; quy định chặt chẽ, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn, siết chặt kỷ luật, kỷ cương ngân sách nhà nước (NSNN).

Về đề nghị rà soát, lược bỏ quy định phân bổ, sử dụng dự toán chi còn lại của cấp ngân sách khi kết thúc năm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, quy định hiện hành cho phép tổng hợp số dự toán chưa sử dụng vào dự toán chi còn lại để tiếp tục phân bổ cùng với số tăng thu và báo cáo các cơ quan có thẩm quyền.

Thực tiễn triển khai cho thấy, quy định này chưa phát sinh vướng mắc, góp phần tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành ngân sách, nhất là khi cần bảo đảm nguồn lực cho các mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Đối với ngân sách trung ương, những năm qua, dự toán chi còn lại cơ bản được hủy để giảm bội chi, giảm chuyển nguồn. Riêng năm 2025, Chính phủ đã quyết định hủy toàn bộ khoảng 8.400 tỷ đồng.

Tuy nhiên, đối với NSĐP, nếu không được tiếp tục phân bổ, sử dụng nguồn này sẽ ảnh hưởng đến khả năng xử lý các nhiệm vụ phát sinh, nhất là tại những địa phương nhận bổ sung cân đối và các xã còn khó khăn về nguồn lực. Vì vậy, Chính phủ đề nghị Quốc hội giữ quy định như Dự thảo Luật.

Trên cơ sở rà soát quy định pháp luật và thực tiễn triển khai, Chính phủ tiếp thu trong chỉ đạo, điều hành, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nâng cao chất lượng lập dự toán, đẩy nhanh tiến độ triển khai nhiệm vụ để phân bổ dự toán chi tiết, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, sử dụng hiệu quả ngân sách, khắc phục tình trạng chậm phân bổ, chuyển nguồn lớn.

Bảo đảm số liệu quyết toán được hoàn thiện trên cơ sở kết quả kiểm toán

Về quyết toán NSNN, qua thảo luận, các đại biểu đề nghị gắn quyết toán với kết quả kiểm toán. Theo đó, cần bổ sung quy định báo cáo quyết toán ngân sách địa phương (NSĐP) trình HĐND cấp tỉnh phê chuẩn phải điều chỉnh theo kết quả kiểm toán của Kiểm toán nhà nước (KTNN). Trường hợp chưa điều chỉnh, UBND cấp tỉnh phải báo cáo rõ lý do để Chính phủ tổng hợp, trình Quốc hội.

Các ý kiến cũng đề nghị bổ sung thời hạn KTNN phát hành báo cáo kiểm toán quyết toán NSĐP bảo đảm UBND cấp tỉnh có thời gian tiếp thu, hoàn chỉnh và trình HĐND đúng thời hạn.

Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: VPQH

Về vấn đề này, báo cáo của Chính phủ nêu rõ, Dự thảo Luật đã quy định trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, địa phương trong việc lập, thẩm tra, phê chuẩn và xử lý quyết toán NSNN theo quy định. Kết quả kiểm toán của KTNN là căn cứ quan trọng để HĐND phê chuẩn quyết toán, cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định và xử lý các vấn đề liên quan đến quyết toán ngân sách. Việc điều chỉnh quyết toán, thu hồi các khoản chi sai chế độ và xử lý các khoản phải nộp trả ngân sách được thực hiện theo quy định Luật này và pháp luật về KTNN.

Do đó, Dự thảo Luật không quy định cứng thời hạn xử lý hoặc cơ chế khấu trừ bổ sung ngân sách cấp trên khi chưa bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan.

Dự thảo Luật cũng quy định thời hạn lập, gửi và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhằm bảo đảm tiến độ tổng hợp, kiểm toán và phê chuẩn quyết toán ngân sách các cấp. Hồ sơ quyết toán gửi cơ quan kiểm toán phục vụ kiểm toán và hồ sơ trình cấp có thẩm quyền phê chuẩn có mối quan hệ kế thừa, bảo đảm số liệu quyết toán được hoàn thiện trên cơ sở kết quả kiểm toán. Thời hạn phê chuẩn quyết toán ngân sách cấp xã cần được xem xét trong tổng thể tiến độ quyết toán NSĐP, bảo đảm khả thi, phù hợp với điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Lượt xem: 1