Kiểm toán nhà nước
State audit office of VietNam
(sav.gov.vn) - Chuyến công tác của Đoàn đại biểu cấp cao Kiểm toán nhà nước (KTNN) Việt Nam tại Liên bang Nga và Cộng hòa Belarus từ ngày 09 đến ngày 13/11/2026, do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa dẫn đầu, đã thành công tốt đẹp với nhiều kết quả như mong đợi, kì vọng mở rộng quan hệ hợp tác toàn diện thiết thực, hiệu quả giữa KTNN Việt Nam với Cơ quan Kiểm toán Liên bang Nga và Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus.

Mở rộng hợp tác với Cơ quan Kiểm toán Liên bang Nga
Tại Liên bang Nga, Đoàn đại biểu KTNN Việt Nam do Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, dẫn đầu đã có cuộc làm việc với ông Boris Kovalchuk - Chủ tịch Cơ quan Kiểm toán Liên bang Nga, cùng lãnh đạo các đơn vị và cán bộ chuyên môn của cơ quan này.
Hai bên tập trung trao đổi về tác động kinh tế của hoạt động kiểm toán và chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan kiểm toán tối cao. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng kiểm toán, tăng cường khả năng đánh giá tác động của chính sách và cải thiện hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch Cơ quan Kiểm toán Liên bang Nga Boris Kovalchuk đã ký Bản ghi nhớ hợp tác. Tổng Kiểm toán nhà nước cũng trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Kiểm toán nhà nước” cho Chủ tịch Cơ quan Kiểm toán Liên bang Nga.
Hai bên bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác trên cả bình diện song phương và đa phương, tập trung vào vai trò, tác động của cơ quan kiểm toán tối cao đối với các chính sách kinh tế vĩ mô, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm toán công. Việc tăng cường trao đổi kinh nghiệm trong các lĩnh vực này được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và giá trị của các báo cáo kiểm toán.
Cụ thể hóa quan hệ hợp tác chiến lược Việt Nam - Belarus
Tại Cộng hòa Belarus, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đã có cuộc gặp Phó Thủ tướng Aleksandr Terekhov, Trưởng đoàn phía Belarus trong Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Belarus về hợp tác thương mại, kinh tế, khoa học và kỹ thuật. Hai bên đánh giá cao nền tảng hữu nghị truyền thống, đồng thời trao đổi các giải pháp thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai quốc gia.

Hai bên đánh giá cao nền tảng hữu nghị truyền thống và những bước phát triển tích cực trong quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam - Belarus. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 89,67 triệu USD, tăng 77,7% so với cùng kỳ năm trước. Phó Thủ tướng Aleksandr Terekhov đề nghị hai nước tiếp tục khai thác tiềm năng, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực Belarus có thế mạnh như sản xuất phương tiện vận tải, hóa chất, dược phẩm và nông nghiệp.
Về hợp tác kiểm toán, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Phó Thủ tướng tiếp tục quan tâm, ủng hộ và tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan kiểm toán hai nước, qua đó tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần xây dựng môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, thương mại và đầu tư.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Đoàn đã có cuộc làm việc song phương với Ủy ban Kiểm soát nhà nước Cộng hòa Belarus. Tiếp đón Đoàn có ông Vasily Gerasimov - Chủ tịch Ủy ban Kiểm soát nhà nước, cùng các Phó Chủ tịch và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc.
Tại cuộc làm việc, hai bên khẳng định mong muốn cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Belarus thông qua các hoạt động hợp tác chuyên môn thiết thực. Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa trân trọng cảm ơn sự đón tiếp trọng thị của phía Belarus, đồng thời nhấn mạnh nền tảng hữu nghị truyền thống hơn 34 năm giữa hai nước là điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác trong thời gian tới.

Hai bên thống nhất tăng cường đào tạo, trao đổi đoàn, chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số, ứng dụng AI và kiểm toán các dự án hạ tầng quy mô lớn, trong đó có điện hạt nhân, đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Tổng Kiểm toán nhà nước đề xuất thành lập Nhóm nghiên cứu, trao đổi chuyên môn trong những lĩnh vực hai bên cùng quan tâm nhằm cụ thể hóa các nội dung hợp tác. Nhân dịp này, Tổng Kiểm toán nhà nước mời Chủ tịch Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus sớm sang thăm và làm việc tại Việt Nam.

Trên cơ sở đó, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus Vasily Gerasimov đã ký lại Bản ghi nhớ hợp tác giữa hai cơ quan. Tổng Kiểm toán nhà nước cũng trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Kiểm toán nhà nước” cho ông Vasily Gerasimov.


Bên cạnh các hoạt động đối ngoại và chuyên môn, Đoàn công tác đã dâng hoa tại Tượng đài Chiến thắng ở Quảng trường Chiến thắng, trồng cây hữu nghị tại Công viên Chiến thắng và thăm Bảo tàng Lịch sử Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của Belarus. Đoàn cũng đến thăm, làm việc với Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi và Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Belarus Nguyễn Văn Trung.

Chia sẻ kinh nghiệm về thể chế, dữ liệu lớn và ứng dụng AI trong kiểm toán
Một trong những nội dung chuyên môn trọng tâm của chuyến công tác tại Belarus là Hội nghị trao đổi giữa KTNN Việt Nam và Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus. Hai bên tập trung chia sẻ kinh nghiệm về phát triển thể chế, lập kế hoạch, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuyển đổi số và tích hợp trí tuệ nhân tạo vào hoạt động của các cơ quan kiểm toán tối cao.
Tại Hội nghị, phía Belarus giới thiệu mô hình tổ chức, chức năng và cơ chế phối hợp của Cục Giám sát tài chính (DFM) trong hệ thống kiểm soát nhà nước. Được thành lập theo Sắc lệnh số 408 ngày 14/9/2003 của Tổng thống Cộng hòa Belarus, đơn vị này tập trung tiếp nhận, phân tích thông tin, nhận diện giao dịch đáng ngờ và chuyển kết quả phân tích đến cơ quan có thẩm quyền.
Các lĩnh vực ưu tiên của DFM gồm phòng, chống tham nhũng, gian lận tài chính, trốn thuế, hoạt động của các doanh nghiệp bình phong và chuyển dịch dòng vốn đáng ngờ ra nước ngoài. Việc kết hợp phân tích nghiệp vụ với phân tích chiến lược giúp nhận diện rủi ro, xác định những vấn đề cần tập trung kiểm tra, xác minh.

Đại diện Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus cũng chia sẻ các chỉ số đánh giá kết quả hoạt động như số lượng báo cáo giao dịch đáng ngờ, số đối tượng được phân tích, nguồn thông tin khai thác và kết quả cung cấp thông tin cho các cơ quan liên quan. Những kinh nghiệm này có giá trị tham khảo đối với KTNN trong nghiên cứu tổ chức hoạt động, xác định trọng tâm, trọng điểm và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Về khuôn khổ pháp lý, Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus đề cập Khuyến nghị số 29 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) liên quan đến chức năng của đơn vị tình báo tài chính quốc gia. Nội dung trao đổi làm rõ cơ chế phối hợp giữa DFM với các cơ quan quản lý, giám sát và thực thi pháp luật thông qua tiếp nhận báo cáo, trao đổi thông tin theo yêu cầu và chủ động cung cấp kết quả phân tích. Qua đó cho thấy tầm quan trọng của việc phân định rõ chức năng, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin phục vụ công tác chuyên môn.
Chuyển đổi số và ứng dụng AI là nội dung được hai bên đặc biệt quan tâm. Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus giới thiệu ba hướng triển khai chính gồm khai thác cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước và tổ chức; phát triển, bổ sung các nguồn thông tin riêng; ứng dụng AI trong hoạt động chuyên môn.
Theo đó, không gian thông tin thống nhất cho phép kết nối dữ liệu về giao dịch tài chính, doanh nghiệp, ngân sách nhà nước, mua sắm công, hải quan và các nguồn thông tin liên quan. Việc kiểm tra, đối chiếu dữ liệu theo từng chủ thể và giao dịch giúp nhận diện các mối liên hệ, dấu hiệu bất thường, hỗ trợ công tác phân tích và đánh giá rủi ro.
Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus cũng chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng dữ liệu lớn, các công cụ phân tích nghiệp vụ (BI) và phân tích đồ thị để hỗ trợ đánh giá rủi ro, kiểm chứng giả thuyết nghiệp vụ. Kết quả phân tích được chuyên gia rà soát, xác minh trước khi sử dụng làm căn cứ đưa ra quyết định hoặc chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Đối với AI, DFM sử dụng các công cụ trên nền tảng đám mây để hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp thông tin công khai, nghiên cứu báo cáo quốc tế, dịch thuật, lập trình, tự động hóa quy trình và trực quan hóa dữ liệu. Việc ứng dụng được thực hiện gắn với yêu cầu bảo vệ thông tin. Dữ liệu công khai hoặc tài liệu đã được xử lý, ẩn danh phù hợp có thể được sử dụng trên nền tảng đám mây; trong khi đó, thông tin thuộc phạm vi bảo vệ chỉ được xử lý trong môi trường được phép.
Một nguyên tắc được đại diện Ủy ban Kiểm soát nhà nước Belarus nhấn mạnh là AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ đề xuất phương án và hình thành giả thuyết; chuyên gia vẫn giữ vai trò quyết định trong xác minh, đánh giá và lựa chọn phương án xử lý. Các thông tin, kết quả tính toán và trích dẫn do AI cung cấp đều phải được kiểm tra, đối chiếu với nguồn gốc trước khi sử dụng.
Bên cạnh đó, DFM chia sẻ định hướng xây dựng môi trường phân tích thông minh, ứng dụng AI cục bộ trong môi trường bảo mật. Để thực hiện định hướng này cần có hạ tầng công nghệ phù hợp, nguồn dữ liệu tin cậy và đội ngũ nhân lực có năng lực về phân tích dữ liệu, AI.
Những nội dung trao đổi tại Hội nghị cung cấp thêm kinh nghiệm thực tiễn để KTNN nghiên cứu, vận dụng trong quá trình đổi mới phương thức tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế cần đặt trong mối tương quan với chức năng, nhiệm vụ, khuôn khổ pháp luật và điều kiện thực tiễn của Việt Nam, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, tính độc lập và trách nhiệm nghề nghiệp của kiểm toán viên./.
Lượt xem: 1