(sav.gov.vn) - Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành một mặt trận tư tưởng quan trọng. Khi mỗi người đều có thể tạo lập và lan truyền thông tin, mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ là người tiếp nhận mà còn là chủ thể bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Vì vậy, mỗi tài khoản mạng xã hội cũng mang trách nhiệm chính trị.

Trách nhiệm chính trị của mỗi cán bộ, đảng viên

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân. Sau hơn 06 năm triển khai, yêu cầu đó không giảm mà ngày càng trở nên cấp thiết khi chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản cách thức con người tiếp nhận, chia sẻ và tác động đến thông tin.

Điểm khác biệt của thời đại số là mỗi cá nhân đều có thể tạo lập và lan truyền thông tin tới cộng đồng. Cơ hội và rủi ro vì thế cùng gia tăng, khiến không gian mạng trở thành một mặt trận tư tưởng quan trọng. Trong môi trường ấy, không gian mạng không còn đơn thuần là nơi giao tiếp hay giải trí. Đây đang trở thành không gian hình thành nhận thức xã hội, định hướng dư luận và tác động trực tiếp đến niềm tin của người dân. Một thông tin sai lệch được lan truyền rộng rãi có thể làm méo mó nhận thức về một sự việc; ngược lại, một thông tin chính xác và kịp thời cũng có thể góp phần củng cố niềm tin và lan tỏa những giá trị tích cực. Cuộc đấu tranh trên không gian mạng vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh về tốc độ truyền tải thông tin mà còn là cuộc cạnh tranh về niềm tin và sự thật.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ riêng của các cơ quan tuyên giáo, báo chí hay lực lượng chuyên trách. Khi mỗi người đều có khả năng tạo lập và lan truyền thông tin thì mỗi người cũng đồng thời trở thành một chủ thể của mặt trận tư tưởng. Đối với cán bộ, đảng viên, yêu cầu này càng trở nên rõ nét hơn bởi mọi phát ngôn, hành vi và cách ứng xử trên môi trường mạng đều có thể tác động đến hình ảnh của cơ quan, tổ chức và niềm tin của Nhân dân.

Thực tế cho thấy vẫn còn quan niệm cho rằng mạng xã hội là không gian riêng tư, nơi mỗi người có thể phát ngôn tùy ý mà không gắn với trách nhiệm công vụ hoặc trách nhiệm chính trị. Cách nhìn đó không còn phù hợp với thời đại số. Một bài viết được đăng tải công khai, một bình luận trên mạng xã hội hay một lượt chia sẻ thông tin đều có thể tiếp cận cộng đồng và tạo ra những tác động xã hội nhất định.

Đối với cán bộ, đảng viên, những tác động ấy không chỉ liên quan đến cá nhân mà còn gắn với uy tín của cơ quan, đơn vị và tổ chức nơi mình công tác. Bởi vậy, mỗi tài khoản mạng xã hội của cán bộ, đảng viên đều mang trách nhiệm chính trị. Mỗi thông tin được chia sẻ, mỗi quan điểm được bày tỏ và mỗi cách ứng xử trên môi trường số một cách có trách nhiệm đều có thể góp phần củng cố niềm tin xã hội. Khi ý thức rõ trách nhiệm đó, mỗi tài khoản mạng xã hội sẽ trở thành một điểm tựa của thông tin chính thống, một hạt nhân lan tỏa giá trị tích cực và là một “pháo đài” tư tưởng trên không gian mạng.

Thách thức lớn nhất là “Sự thật giả”

Trong nhiều năm, khi đề cập đến những nguy cơ trên không gian mạng, người ta thường nhắc đến tin giả, tin đồn thất thiệt hoặc các thông tin xuyên tạc. Tuy nhiên, nếu trước đây thách thức chủ yếu là phân biệt giữa thông tin đúng và thông tin sai thì ngày nay cuộc đấu tranh đó đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một thách thức mới: những thông tin hoàn toàn giả nhưng được tạo dựng giống như thật.

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một thách thức mới đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các công nghệ AI hiện nay có thể tạo ra văn bản, hình ảnh, giọng nói và video giả với độ chân thực rất cao, khiến việc phân biệt thật - giả ngày càng khó khăn. Điều đáng lo ngại là các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị đang lợi dụng những công nghệ này để phát tán thông tin sai lệch, bóp méo sự thật, dẫn dắt dư luận và từng bước làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Trong bối cảnh đó, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là đấu tranh chống tin giả mà còn là bảo vệ sự thật trước những “sự thật giả” được tạo ra bởi công nghệ.

Một trong những luận điệu thường xuyên được lợi dụng trên không gian mạng là cổ súy cho cái gọi là “tự do ngôn luận tuyệt đối”. Theo cách lập luận này, bất kỳ ai cũng có quyền phát ngôn bất cứ điều gì trên mạng xã hội mà không phải chịu trách nhiệm về hậu quả của những nội dung mình đăng tải. Đây là cách hiểu phiến diện và hoàn toàn không phù hợp với thực tiễn của bất kỳ nhà nước pháp quyền nào.

Quyền tự do ngôn luận là quyền cơ bản của công dân nhưng luôn gắn liền với trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội. Không một quốc gia nào cho phép việc lợi dụng quyền tự do ngôn luận để vu khống, bịa đặt, kích động hận thù hoặc xâm phạm lợi ích quốc gia. Bởi vậy, điều cần được bảo vệ không phải là quyền phát tán thông tin vô trách nhiệm mà là quyền tiếp cận thông tin đúng đắn, khách quan và trung thực của người dân. Tự do ngôn luận chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thực hiện trên cơ sở tôn trọng sự thật và tôn trọng pháp luật.

Một luận điệu khác cũng thường xuyên xuất hiện là yêu cầu “phi chính trị hóa đội ngũ cán bộ. Theo đó, cán bộ chỉ cần giỏi chuyên môn, không cần quan tâm đến các vấn đề chính trị, tư tưởng; việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách. Đây là quan điểm sai lầm bởi chuyên môn và bản lĩnh chính trị không phải hai yếu tố tách rời nhau.

Trong điều kiện hiện nay, đội ngũ cán bộ là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Một cán bộ có trình độ chuyên môn cao nhưng thiếu bản lĩnh chính trị rất dễ bị tác động bởi những thông tin sai lệch, dễ dao động trước các luồng dư luận cực đoan và từ đó ảnh hưởng đến chất lượng thực thi công vụ. Ngược lại, bản lĩnh chính trị vững vàng giúp cán bộ giữ được sự tỉnh táo, khách quan và trách nhiệm trước những vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn.

Cũng cần nhận diện và bác bỏ quan niệm cho rằng mạng xã hội là “vùng miễn trừ trách nhiệm”, nơi mỗi người có thể phát ngôn mà không phải chịu bất kỳ ràng buộc nào. Trong thời đại số, ranh giới giữa không gian riêng tư và không gian công cộng ngày càng trở nên mong manh. Một bài viết đăng tải trên mạng xã hội có thể tiếp cận hàng nghìn người, được chia sẻ nhiều lần và tạo ra những tác động xã hội vượt xa ý định ban đầu của người đăng tải.

Đối với cán bộ, đảng viên, mọi phát ngôn trên không gian mạng đều ít nhiều gắn với hình ảnh của cơ quan, đơn vị và tổ chức nơi mình công tác. Chính vì vậy, trách nhiệm nêu gương không chỉ được thể hiện trong công việc hằng ngày mà còn phải được thể hiện trên môi trường số. Sự thận trọng trong phát ngôn, trách nhiệm trong chia sẻ thông tin và thái độ ứng xử văn minh trên mạng xã hội không chỉ phản ánh phẩm chất cá nhân mà còn phản ánh bản lĩnh chính trị và ý thức trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên.

Trong thời đại mà công nghệ có thể tạo ra những “sự thật giả”, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết phải bắt đầu từ việc bảo vệ sự thật. Muốn làm được điều đó, mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ cần bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải được trang bị những năng lực mới để thích ứng với môi trường thông tin đang thay đổi từng ngày.

Xây dựng “hệ miễn dịch tư tưởng” trong thời đại AI

Những thách thức mới của không gian mạng cho thấy công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hay sự vào cuộc của các lực lượng chuyên trách. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được “hệ miễn dịch” tư tưởng cho mỗi cán bộ, đảng viên. Nếu hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại bệnh tật thì “hệ miễn dịch” tư tưởng giúp con người nhận diện, sàng lọc và đề kháng trước những thông tin sai trái, độc hại.

Trước hết, đó là bản lĩnh chính trị - lớp “kháng thể” đầu tiên và quan trọng nhất của mỗi cán bộ, đảng viên. Trong môi trường thông tin đa chiều, bản lĩnh chính trị giúp giữ vững lập trường, không dao động trước các luận điệu xuyên tạc và đủ tỉnh táo để phân biệt giữa phản biện và chống phá, giữa hiện tượng cá biệt và bản chất của chế độ.

Bên cạnh bản lĩnh chính trị là năng lực số. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, khả năng sử dụng công nghệ thôi là chưa đủ. Mỗi cán bộ, đảng viên cần biết cách kiểm chứng nguồn tin, nhận diện các dấu hiệu của tin giả, hình ảnh giả mạo hoặc video deepfake. Hình thành thói quen “kiểm chứng trước khi tin, kiểm chứng trước khi chia sẻ” phải trở thành một yêu cầu tự thân trong quá trình tham gia không gian mạng.

Lớp bảo vệ thứ ba là trách nhiệm công dân số. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là không chia sẻ thông tin sai lệch mà còn là chủ động lan tỏa những thông tin tích cực, những giá trị tốt đẹp và những thành tựu của đất nước. Trong nhiều trường hợp, một thông tin chính xác được chia sẻ đúng thời điểm có thể góp phần định hướng dư luận và củng cố niềm tin xã hội hiệu quả hơn nhiều tranh luận kéo dài.

Tinh thần đó cũng phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là quá trình xây dựng con người số, văn hóa số và trách nhiệm số. Trong môi trường số, năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và kỹ năng công nghệ phải được phát triển đồng thời để tạo nên một đội ngũ cán bộ đủ năng lực thích ứng với những yêu cầu mới.

Đối với Kiểm toán nhà nước, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt khi hoạt động kiểm toán gắn liền với việc quản lý, khai thác và xử lý khối lượng lớn dữ liệu, hồ sơ và thông tin có tính chất nhạy cảm. Nhận thức rõ điều đó, Đảng ủy Kiểm toán nhà nước đã ban hành Công văn số 1060-CV/ĐU về nâng cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong việc thiết lập và sử dụng trang thông tin điện tử cá nhân trên internet, mạng xã hội nhằm góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là sự cụ thể hóa yêu cầu của Nghị quyết 35 trong điều kiện mới, đồng thời khẳng định rằng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được bắt đầu từ những hành động cụ thể, từ trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên trong môi trường số.

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra những “sự thật giả”, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết là bảo vệ sự thật. Khi mỗi người đều có khả năng tạo lập và lan truyền thông tin, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên không chỉ dừng lại ở việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao mà còn phải được thể hiện trên không gian mạng. Xây dựng mỗi cán bộ, đảng viên trở thành một “pháo đài" tư tưởng không đơn thuần là yêu cầu của công tác xây dựng Đảng mà còn là điều kiện để giữ vững niềm tin xã hội trong kỷ nguyên số. Khi mỗi tài khoản mạng xã hội đều trở thành một điểm tựa của thông tin chính thống, một hạt nhân lan tỏa những giá trị tích cực, sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ không chỉ đến từ các cơ quan chuyên trách mà được hình thành từ hàng triệu hành động đúng đắn mỗi ngày.