Sáng 13/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.

Bội chi ngân sách nhà nước bằng 3,1%GDP

Theo Nghị quyết được Quốc hội thông qua, tổng số thu cân đối NSNN năm 2025 là 4.267.354 tỷ đồng. Số thu này bao gồm cả số thu chuyển nguồn từ năm 2024 sang năm 2025, thu kết dư ngân sách địa phương năm 2024 và thu từ quỹ dự trữ tài chính.

Tổng số chi cân đối NSNN là 4.560.931 tỷ đồng, bao gồm cả số chi chuyển nguồn từ năm 2025 sang năm 2026.

Bội chi NSNN là 400.163 tỷ đồng, bằng 3,1% GDP, không bao gồm kết dư ngân sách địa phương. Tổng mức vay của NSNN để bù đắp bội chi và trả nợ gốc là 763.909 tỷ đồng.

Quốc hội cũng quyết nghị việc phân chia khoản thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trong thời gian từ ngày 02/7/2025 đến ngày 31/12/2025.

Cụ thể, đối với khoản thu do cơ quan có thẩm quyền của Trung ương cấp phép, ngân sách Trung ương được hưởng 70%, ngân sách địa phương hưởng 30%. Đối với khoản thu do cơ quan có thẩm quyền của địa phương cấp phép, ngân sách địa phương được hưởng 100%.

Quốc hội cũng quyết nghị cho phép tổng hợp các khoản giải ngân vốn vay ODA, vốn ưu đãi nước ngoài từ năm 2019 trở về trước vào quyết toán NSNN năm 2025.

Tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách, quản lý chặt chẽ các khoản chuyển nguồn, tạm ứng

Quốc hội giao Chính phủ công khai quyết toán NSNN năm 2025 theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, chỉ đạo các Bộ, cơ quan trung ương, UBND các cấp và các đơn vị quản lý thu, chi NSNN thực hiện các biện pháp quyết liệt, đồng bộ để tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, quản lý, sử dụng, quyết toán ngân sách nhà nước để nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN; có giải pháp trong năm 2027 và các năm tiếp theo để khắc phục những tồn tại, hạn chế.

Chính phủ cần chỉ đạo làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm người đứng đầu, các tập thể, cá nhân không chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán NSNN năm 2025; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm;

Cùng với đó, tiếp tục chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại, hạn chế, nâng cao chất lượng lập dự toán thu, chi NSNN, bảo đảm đúng yêu cầu và sát khả năng thực hiện; huy động, sử dụng hiệu quả nguồn NSNN; quan tâm, chú trọng công tác chuẩn bị đầu tư, lập, phân bổ, giao dự toán, tổ chức triển khai thực hiện các dự án đầu tư.

Đẩy nhanh việc thực hiện và giải ngân kế hoạch đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia; kinh phí thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; công tác thanh toán khối lượng hoàn thành và quyết toán các chương trình, dự án đầu tư theo đúng quy định của pháp luật;

Quốc hội cũng yêu cầu quản lý, sử dụng chặt chẽ số tăng thu NSNN gắn với điều hành và xây dựng kế hoạch huy động vốn vay bù đắp bội chi và trả nợ gốc của NSNN bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật;  quản lý chặt chẽ các khoản chi chuyển nguồn NSNN; hủy bỏ, thu hồi về NSNN các khoản chuyển nguồn không đúng quy định, không có nhu cầu sử dụng hoặc quá thời gian giải ngân theo quy định; thu hồi toàn bộ các khoản ngân sách trung ương hỗ trợ cho các địa phương năm 2026 và năm 2025 trở về trước quản lý, sử dụng không đúng quy định hoặc hết thời gian giải ngân để giảm bội chi ngân sách trung ương.

Cùng với đó, Quốc hội giao Chính phủ khẩn trương thực hiện các kết luận, kiến nghị của KTNN đối với quyết toán NSNN năm 2025 và năm 2024 trở về trước; tiếp tục xử lý, thu hồi về NSNN các khoản thu, chi, chuyển nguồn NSNN không đúng quy định theo kết luận, kiến nghị của KTNN đối với niên độ NSNN năm 2025 trở về trước đã được cấp có thẩm quyền phê chuẩn quyết toán NSNN nhưng chưa xử lý.

Tiếp tục kiểm soát chặt chẽ, rà soát, xác định chính xác số nợ đọng xây dựng cơ bản vốn ngân sách nhà nước; thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.

Nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Luật Kiểm toán nhà nước

Tại Nghị quyết, Quốc hội giao Kiểm toán nhà nước(KTNN) tiếp tục theo dõi, kiểm tra và đôn đốc các Bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân các cấp và các đơn vị quản lý thu, chi NSNN thực hiện các kết luận, kiến nghị của KTNN.

Đồng thời, KTNN tiếp tục kiểm toán các khoản chi chuyển nguồn NSNN khi thực hiện kiểm toán quyết toán NSNN hằng năm tại các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương và các đơn vị quản lý thu, chi NSNN. 

KTNN thực hiện công khai kết quả kiểm toán của các cuộc kiểm toán và kiểm toán quyết toán NSNN theo quy định; công khai danh sách các tổ chức, cá nhân không thực hiện kết luận, kiến nghị của KTNN.

Đáng chú ý, Quốc hội giao KTNN phối hợp với Chính phủ tiếp tục thực hiện yêu cầu tại điểm b khoản 5 Điều 5 của Nghị quyết số 223/2025/QH15 của Quốc hội; đồng thời, chủ trì nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Luật KTNN. Chính phủ cũng được giao phối hợp với KTNN trong thực hiện nhiệm vụ này.

Quốc hội cũng yêu cầu Hội đồng nhân dân TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh, tỉnh Đồng Tháp thực hiện kiến nghị của KTNN và báo cáo Chính phủ, KTNN kết quả thực hiện để tổng hợp báo cáo Quốc hội khi trình quyết toán NSNN năm 2026.

Cũng liên quan đến việc thực hiện kiến nghị kiểm toán, báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ nêu rõ, thực hiện yêu cầu của Quốc hội về phối hợp với KTNN rà soát, tổng hợp đầy đủ thông tin, số liệu và chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng cơ chế xử lý chung đối với các kết luận, kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện, Chính phủ đã có báo cáo trình Quốc hội về nội dung này.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, theo báo cáo của Chính phủ, có 4 nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc tồn đọng các kiến nghị của kiểm toán, kết luận của thanh tra, gồm:

Nhóm kết luận, kiến nghị truy thu thuế và các khoản thu nộp NSNN không có khả năng thực hiện do cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự;

Nhóm kết luận, kiến nghị thu hồi khoản chi sai quy định, giảm trừ thanh toán, thu hồi tạm ứng, ứng trước không có khả năng thực hiện do cơ quan, đơn vị phá sản, giải thể đã thực hiện các quy định của pháp luật về phá sản hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự mà không có tài sản (bao gồm cả tài sản được thừa kế) để thực hiện;

Nhóm kết luận, kiến nghị chưa thực hiện do vướng mắc cơ chế, chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện, vướng mắc về thủ tục, căn cứ pháp lý để hoàn trả (như: kiến nghị thu hồi các khoản cho vay đầu tư các dự án, bán đấu giá các tài sản thế chấp của khoản vay không thành công hoặc bán giá thấp hơn, dự án chưa được phê duyệt quyết toán...) hoặc đơn vị, cá nhân đang gặp khó khăn, chưa bố trí được nguồn hoàn trả;

Nhóm kết luận, kiến nghị khác do sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp cần rà soát xác định lại chủ thể hoặc số liệu, các kiến nghị đang tiếp tục thực hiện... nên chậm thực hiện.

Từ tình hình trên, Chính phủ đã kiến nghị giải pháp để xử lý với từng nhóm nguyên nhân, trong đó để xử lý được căn cơ thì cần sửa đổi pháp luật về thanh tra, kiểm toán. Trong thời gian tới, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo cơ quan có liên quan phối hợp với Kiểm toán nhà nước sửa đổi, bổ sung pháp luật về kiểm toán nhà nước - Báo cáo nêu rõ.