TÀI LIỆU GIỚI THIỆU

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA NGHỊ QUYẾT SỐ 22/2026/QH16 VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI NĂM 2027

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH NGHỊ QUYẾT

Giám sát tối cao là một trong những chức năng hiến định cơ bản của Quốc hội. Theo Hiến pháp, Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước; giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội; xem xét các báo cáo công tác và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Việc xây dựng chương trình giám sát hằng năm vì vậy là yêu cầu cần thiết để cụ thể hóa thẩm quyền của Quốc hội, bảo đảm hoạt động giám sát được tiến hành chủ động, có kế hoạch, đúng trọng tâm và gắn với yêu cầu hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân số 121/2025/QH15 đã hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát trong giai đoạn mới, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát huy sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn. Trên cơ sở đó, việc ban hành Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 là cần thiết để tổ chức thi hành kịp thời các quy định mới của Luật và tạo sự thống nhất giữa các chủ thể giám sát.

Năm 2027 là năm thứ hai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng thời là năm đầu triển khai đầy đủ chương trình công tác của Quốc hội khóa XVI. Nhiều chủ trương, chính sách lớn và nghị quyết của Quốc hội bước vào giai đoạn tổ chức thực hiện, sơ kết hoặc tổng kết; nhiều dự án quan trọng quốc gia, chương trình mục tiêu quốc gia, cơ chế, chính sách đặc thù và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội cần được theo dõi thường xuyên. Thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu giám sát kịp thời việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, quản lý tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, an toàn thực phẩm, hội nhập quốc tế và các vấn đề được cử tri, Nhân dân quan tâm.

Khối lượng nội dung thuộc phạm vi giám sát của Quốc hội rất lớn, trong khi phải bảo đảm không chồng chéo, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan chịu sự giám sát và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Vì vậy, cần xác định sớm chương trình giám sát năm 2027, lựa chọn nội dung có tính cấp thiết, phạm vi phù hợp và phân công rõ trách nhiệm; kết hợp giám sát tối cao tại kỳ họp với giám sát chuyên đề, chất vấn, xem xét báo cáo, giám sát văn bản quy phạm pháp luật và theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Đây cũng là cơ sở để hoạt động giám sát đồng hành với Chính phủ, kịp thời nhận diện khó khăn, vướng mắc, tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Trên cơ sở Tờ trình số 22/TTr-UBTVQH16 ngày 16/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của các đại biểu Quốc hội và Báo cáo số 45/BC-UBTVQH16 ngày 24/4/2026 về tiếp thu, giải trình, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 22/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027. Nghị quyết xác định đầy đủ các nội dung giám sát tại hai kỳ họp trong năm 2027, hai chuyên đề giám sát trọng tâm và trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

II. BỐ CỤC CỦA NGHỊ QUYẾT

Nghị quyết gồm 02 điều, trong đó:

Điều 1 quy định nội dung Chương trình giám sát của Quốc hội tại Kỳ họp thứ 3 và Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XVI. Nội dung bao gồm xem xét các báo cáo theo quy định của pháp luật; chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; xem xét việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, các chương trình, dự án quan trọng và Báo cáo kết quả giám sát chuyên đề.

 Điều 2 quy định việc tổ chức thực hiện Chương trình giám sát; phân công nhiệm vụ cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; đồng thời xác định các chuyên đề giám sát do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tổ chức thực hiện.

III. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA NGHỊ QUYẾT

1. Nội dung giám sát tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI

Tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội xem xét các báo cáo của Chính phủ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2026 và tình hình những tháng đầu năm 2027; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; bình đẳng giới; phòng, chống tham nhũng; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; thi hành án; quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; bảo vệ môi trường; phòng, chống ma túy.

Quốc hội xem xét việc thực hiện các nghị quyết đối với một số chương trình, dự án quan trọng, gồm: dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; phát triển mạng lưới đường sắt đô thị tại thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Quốc hội xem xét Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 2; các báo cáo về kết quả giải quyết những vấn đề phát sinh thuộc thẩm quyền của Quốc hội khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; báo cáo công tác năm 2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; báo cáo về triển khai thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết, pháp lệnh; báo cáo về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo về hành chính.

Quốc hội tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét báo cáo về việc thực hiện kiến nghị giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội nếu có; đồng thời xem xét các báo cáo khác của cơ quan hữu quan theo quy định của pháp luật.

2. Nội dung giám sát tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XVI

Tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội xem xét các báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2027 và kế hoạch, dự toán năm 2028; phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2028; tài chính nhà nước năm 2025; quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng Quỹ Bảo hiểm xã hội, Quỹ Bảo hiểm y tế năm 2026; quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia năm 2026; quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp năm 2026.

Quốc hội xem xét việc tổng kết, sơ kết hoặc thực hiện các nghị quyết về: mô hình tổ chức hoạt động lao động, hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân ngoài trại giam; cơ chế, chính sách tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa, thành phố Buôn Ma Thuột, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Nghệ An.

Đối với các chương trình, dự án đầu tư, Quốc hội xem xét việc thực hiện các nghị quyết về đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025; đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội; đường Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh; các tuyến cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Biên Hòa - Vũng Tàu, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Gia Nghĩa - Chơn Thành, Quy Nhơn - Pleiku, Vinh - Thanh Thủy; đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh; Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035.

Quốc hội xem xét báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 3; kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội; tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thực hiện kiến nghị giám sát và các báo cáo khác theo quy định.

Đối với Kiểm toán nhà nước, Nghị quyết quy định Quốc hội xem xét Báo cáo công tác năm 2027 và Kế hoạch kiểm toán năm 2028. Đây là nội dung trực tiếp gắn với trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong việc cung cấp thông tin, kết quả kiểm toán phục vụ hoạt động giám sát tối cao, xem xét ngân sách nhà nước và nâng cao kỷ luật, kỷ cương tài chính công.

3. Các chuyên đề giám sát trọng tâm

Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo tổ chức giám sát chuyên đề "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính", báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4. Chuyên đề tập trung vào một vấn đề có tính thời sự, nhằm đánh giá việc bố trí, quản lý, khai thác và xử lý trụ sở sau sắp xếp, hạn chế để tài sản công dôi dư, bỏ trống, sử dụng sai mục đích hoặc kém hiệu quả.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội trực tiếp tổ chức giám sát chuyên đề "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026". Việc lựa chọn chuyên đề nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong giai đoạn 06 năm, làm rõ những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp bảo đảm quyền, lợi ích của người tham gia, tăng tính bền vững và hiệu quả quản lý các quỹ.

4. Tổ chức thực hiện Chương trình giám sát

Ủy ban Thường vụ Quốc hội có trách nhiệm chủ trì ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện Nghị quyết; căn cứ tình hình thực tế điều chỉnh nội dung tại các kỳ họp trong năm 2027 bảo đảm phù hợp, khả thi; đổi mới công tác chỉ đạo, điều hòa hoạt động giám sát; theo dõi, đôn đốc, tổng hợp kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát; gắn hoạt động giám sát với lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội hướng dẫn Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội thực hiện quyền giám sát; tăng cường bồi dưỡng kỹ năng; huy động chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số; bảo đảm liên thông, chia sẻ dữ liệu và tạo điều kiện để các chủ thể giám sát tiếp cận thông tin, tài liệu cần thiết.

Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội chủ động xây dựng, triển khai chương trình giám sát theo chức năng, nhiệm vụ; chú trọng giám sát từ khi hình thành chính sách đến quá trình tổ chức thi hành; kết hợp giám sát văn bản quy phạm pháp luật với giám sát chuyên đề, giải trình, khảo sát và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh trùng lặp, chồng chéo.

Nghị quyết giao các cơ quan của Quốc hội tổ chức giám sát trong năm 2026 và báo cáo kết quả trong năm 2027 đối với các nội dung: cải cách thủ tục hành chính; triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp; chuyển đổi số trong quản lý nhà nước; an toàn thực phẩm; cơ chế, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế; hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh từ đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đến hết tháng 6/2027. Trên cơ sở kết quả giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc đưa nội dung ra thảo luận tại phiên họp hoặc kỳ họp Quốc hội.

Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội tăng cường tính chủ động, độc lập và chuyên sâu trong hoạt động giám sát; phối hợp với các chủ thể giám sát khác để tránh chồng chéo. Văn phòng Quốc hội bảo đảm các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động giám sát.

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm báo cáo, cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác thông tin, tài liệu; thực hiện nghiêm túc nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát; làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm khi thực hiện không đầy đủ. Kiểm toán nhà nước, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội, cung cấp thông tin, tài liệu và tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết.