TÀI LIỆU GIỚI THIỆU

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA NGHỊ QUYẾT SỐ 43/2026/QH16 VỀ GIẢM THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN, THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI CÁ NHÂN VÀ DOANH NGHIỆP

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH NGHỊ QUYẾT

Thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp vừa là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, vừa là công cụ điều tiết thu nhập và định hướng phát triển sản xuất, kinh doanh. Trong từng giai đoạn, việc điều chỉnh nghĩa vụ thuế phù hợp có ý nghĩa hỗ trợ người nộp thuế duy trì hoạt động, tạo việc làm, tích lũy nguồn lực và mở rộng đầu tư, qua đó nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Trong năm 2026, hệ thống pháp luật về thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp được hoàn thiện và triển khai với nhiều quy định mới. Cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô doanh thu nhỏ phải thích ứng với yêu cầu quản lý thuế, kế toán, hóa đơn, chứng từ và kê khai ngày càng đầy đủ, minh bạch. Đây là quá trình cần thiết để hiện đại hóa quản lý thuế, nhưng cũng làm phát sinh chi phí tuân thủ và nhu cầu hỗ trợ trong giai đoạn chuyển tiếp, nhất là đối với các chủ thể có nguồn lực tài chính, nhân sự và năng lực quản trị còn hạn chế.

Cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng chiếm bộ phận quan trọng trong khu vực kinh tế tư nhân, trực tiếp tạo việc làm, cung ứng hàng hóa, dịch vụ và duy trì sinh kế tại nhiều địa bàn. Việc giảm một phần số thuế phải nộp trong hai kỳ tính thuế liên tiếp giúp các chủ thể này có thêm nguồn lực tài chính để ổn định hoạt động, đầu tư đổi mới, nâng cao năng lực quản trị và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Chính sách đồng thời góp phần giảm áp lực chi phí, khuyến khích sản xuất, kinh doanh và củng cố niềm tin của người nộp thuế trong quá trình thực hiện chính sách thuế mới.

Việc hỗ trợ cần được thiết kế có mục tiêu, thời hạn và điều kiện rõ ràng để vừa tạo tác động thực chất, vừa bảo đảm công bằng và kỷ luật ngân sách. Vì vậy, Nghị quyết xác định mức giảm 30% trên số thuế thu nhập phải nộp, chỉ áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027, đồng thời sử dụng tiêu chí doanh thu không quá 10 tỷ đồng để khoanh đúng nhóm được hỗ trợ. Đối với doanh nghiệp, Nghị quyết còn có quy định phòng ngừa việc lợi dụng chia, tách doanh nghiệp để đáp ứng điều kiện hưởng giảm thuế và quy định rõ quan hệ giữa chính sách giảm thuế với các ưu đãi thuế hiện hành.

Trên cơ sở yêu cầu hỗ trợ cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp quy mô nhỏ và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 43/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Nghị quyết có hiệu lực ngay từ ngày được thông qua và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027, tạo cơ sở pháp lý để triển khai chính sách kịp thời, thống nhất.

II. BỐ CỤC CỦA NGHỊ QUYẾT

Nghị quyết gồm 02 điều, trong đó:

- Điều 1 quy định giảm thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú; giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam; đồng thời quy định trường hợp loại trừ đối với doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách và nguyên tắc xác định số thuế được giảm khi doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế.

- Điều 2 quy định thời điểm có hiệu lực, kỳ tính thuế được áp dụng và trách nhiệm của Chính phủ trong việc quy định chi tiết Nghị quyết.

III. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA NGHỊ QUYẾT

1. Giảm thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân kinh doanh

Khoản 1 Điều 1 Nghị quyết quy định giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Đối tượng được hưởng chính sách phải đồng thời đáp ứng ba điều kiện cơ bản: là cá nhân cư trú theo pháp luật thuế thu nhập cá nhân; có phát sinh thu nhập từ kinh doanh; doanh thu hằng năm thuộc kỳ tính thuế được xét không quá 10 tỷ đồng. Chính sách không áp dụng chung cho mọi khoản thu nhập của cá nhân mà chỉ áp dụng đối với số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ hoạt động kinh doanh.

Mức giảm 30% được tính trên số thuế thu nhập cá nhân phải nộp, không phải trên doanh thu, thu nhập chịu thuế hoặc thu nhập tính thuế. Người nộp thuế vẫn thực hiện việc xác định doanh thu, thu nhập và số thuế phải nộp theo quy định của pháp luật; sau đó xác định số thuế được giảm theo Nghị quyết và hướng dẫn chi tiết của Chính phủ.

2. Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp, tổ chức

Khoản 2 Điều 1 Nghị quyết quy định giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Phạm vi áp dụng bao gồm doanh nghiệp và tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam, không chỉ giới hạn ở một loại hình doanh nghiệp cụ thể. Điều kiện về doanh thu được xác định đối với từng năm thuộc thời gian áp dụng. Do đó, việc đáp ứng điều kiện và xác định số thuế được giảm phải căn cứ vào doanh thu và nghĩa vụ thuế của kỳ tính thuế tương ứng theo quy định chi tiết.

3. Trường hợp doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách

Nghị quyết loại trừ doanh nghiệp được hình thành từ việc chia, tách doanh nghiệp sau ngày 24/8/2026 nếu tổng doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 của các doanh nghiệp sau chia, tách trên 10 tỷ đồng. Quy định này nhằm ngăn ngừa việc chia nhỏ doanh nghiệp để từng pháp nhân riêng lẻ có doanh thu không quá 10 tỷ đồng và hưởng chính sách giảm thuế không đúng mục tiêu.

Khi xem xét điều kiện hưởng giảm thuế của doanh nghiệp sau chia, tách, cần căn cứ tổng doanh thu hằng năm của toàn bộ các doanh nghiệp hình thành sau việc chia, tách. Trường hợp tổng doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ đồng thì các doanh nghiệp thuộc trường hợp này không được áp dụng mức giảm thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị quyết.

4. Quan hệ giữa giảm thuế và ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm 30% được tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế. Như vậy, doanh nghiệp trước hết xác định nghĩa vụ thuế sau ưu đãi theo chính sách đang được hưởng, sau đó mới tính số thuế được giảm theo Nghị quyết số 43/2026/QH16.

Quy định này bảo đảm cách áp dụng thống nhất giữa chính sách ưu đãi thuế có tính chất dài hạn hoặc theo lĩnh vực, địa bàn, dự án với chính sách giảm thuế có thời hạn của Nghị quyết; đồng thời tránh cách hiểu cộng gộp hoặc xác định sai thứ tự áp dụng các chính sách.

5. Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 24/8/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027. Việc áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 cho phép chính sách hỗ trợ được thực hiện đối với nghĩa vụ thuế của cả năm, mặc dù Nghị quyết được ban hành trong tháng 8/2026.

Chính phủ có trách nhiệm quy định chi tiết Nghị quyết. Việc xác định đối tượng, doanh thu, số thuế phải nộp, số thuế được giảm và thủ tục thực hiện được áp dụng theo quy định chi tiết của Chính phủ. Cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức cần theo dõi văn bản hướng dẫn để kê khai đúng điều kiện, đúng kỳ tính thuế và lưu giữ hồ sơ, chứng từ phục vụ việc kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết.