(BKTO) - Đến ngày 31/7/2026, tỷ lệ thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán năm 2026 đối với niên độ ngân sách năm 2024 ghi nhận mức tăng 52,06% so với cùng kỳ. Kết quả này khẳng định sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy, lãnh đạo Kiểm toán nhà nước (KNTN) và nỗ lực của các đơn vị trong toàn Ngành. Tuy nhiên, nhiều kiến nghị vẫn tồn đọng do nguyên nhân khách quan và quá trình sắp xếp bộ máy, đòi hỏi KTNN phải phân định rõ nguyên nhân, xác định đúng trách nhiệm, tháo gỡ từng điểm nghẽn, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Tỷ lệ thực hiện kiến nghị tài chính đạt gần 73%, tăng 52,06%

Theo báo cáo của KTNN, tính đến ngày 31/7/2026, đối với các kiến nghị bằng đồng nội tệ, tổng số kiến nghị xử lý tài chính và kiến nghị khác đã thực hiện đạt 29.942,10 tỷ đồng trên tổng số 41.039,27 tỷ đồng sau điều chỉnh, đạt tỷ lệ 72,96%. Mức thực hiện này tăng 52,06% so với cùng kỳ năm 2025 (tỷ lệ tại thời điểm 31/7/2025 chỉ đạt 20,9%).

Xét theo từng đơn vị chủ trì kiểm toán, tỷ lệ thực hiện đạt từ 41,55% đến 99,86%. Một số đơn vị đạt tỷ lệ trên 90% gồm: KTNN chuyên ngành Ia, II, III, VI và các KTNN khu vực VI, VII, VIII, XI, XII.

Đối với các kiến nghị bằng ngoại tệ, tổng số đã thực hiện đạt 111.578.235,5 USD trên tổng số 129.242.469,89 USD, đạt 86,33%.

Cùng với việc thực hiện kiến nghị của niên độ 2024, trong năm 2026, các đơn vị tiếp tục thực hiện kiến nghị của các niên độ ngân sách nhà nước từ năm 2023 trở về trước với số tiền 4.360,84 tỷ đồng. Lũy kế đến ngày 31/7/2026, tổng số kiến nghị xử lý tài chính, kiến nghị khác của các niên độ từ năm 2023 trở về trước đã thực hiện đạt 526.414,28 tỷ đồng trên tổng số 578.838,94 tỷ đồng sau điều chỉnh, đạt tỷ lệ 90,94%.

Giải pháp thực tiễn từ các đơn vị dẫn đầu

Đóng góp vào kết quả chung của toàn Ngành, các đơn vị dẫn đầu đã áp dụng nhiều giải pháp thiết thực, sáng tạo nhằm thúc đẩy tiến độ thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Đơn cử, tại KTNN chuyên ngành Ia - đơn vị dẫn đầu toàn Ngành và khối KTNN chuyên ngành về tỷ lệ thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán đối với niên độ 2024, bà Thái Thị Lan - Phó Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành Ia - cho biết: Nhận thức rõ giá trị của kiểm toán không chỉ ở việc phát hiện sai sót, kiến nghị xử lý mà quan trọng hơn là chuyển hóa các kiến nghị thành những thay đổi thực chất trong quản lý, sử dụng nguồn lực công tại các đơn vị được kiểm toán, Đảng ủy, lãnh đạo KTNN chuyên ngành Ia luôn xác định công tác theo dõi, đôn đốc và kiểm tra kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán là nhiệm vụ trọng tâm, được chú trọng ngay từ khi xây dựng kế hoạch công tác.

Nhằm đáp ứng đặc thù lĩnh vực quốc phòng, KTNN chuyên ngành Ia đã triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm kiến nghị kiểm toán đúng pháp luật, dựa trên kết quả đánh giá và đầy đủ bằng chứng, bám sát thực tiễn, có tính khả thi cao. Với tinh thần chủ động tháo gỡ vướng mắc và đổi mới phương pháp trong tổ chức thực hiện, đơn vị phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng để phân loại kiến nghị, đối thoại và hướng dẫn xử lý. Từ năm 2025, các phòng nghiệp vụ được phân công trực tiếp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kiến nghị tại các đơn vị được giao và định kỳ báo cáo Phòng Tổng hợp rà soát, tổng hợp. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán đối với niên độ 2024 của KTNN chuyên ngành Ia đạt 99,86%.

KTNN khu vực XII giữ vị trí quán quân khối KTNN khu vực và đứng thứ hai toàn Ngành, với tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán là 98% (thực hiện lũy kế 6.167,412 tỷ đồng trên tổng số 6.294,702 tỷ đồng). Đáng chú ý, đây là con số tuyệt đối thuộc nhóm lớn nhất toàn Ngành.

Ông Mai Văn Tân - Phó Kiểm toán trưởng KTNN khu vực XII - cho biết, khi địa phương chuyển sang mô hình chính quyền 2 cấp, đơn vị lập danh mục chi tiết theo từng địa bàn; phối hợp với KTNN khu vực VIII và XII (cũ) tiếp nhận hồ sơ, đối chiếu số liệu và làm rõ nguyên nhân tồn đọng.

KTNN khu vực XII cũng chủ động làm việc với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố để xác định rõ chủ thể trách nhiệm đối với các đơn vị thay đổi tổ chức, từ đó gửi văn bản đôn đốc. Đơn vị quán triệt nguyên tắc: việc cá nhân liên quan nghỉ hưu hay chuyển công tác không làm kết thúc kiến nghị; trách nhiệm của cơ quan, cá nhân vẫn phải được xem xét theo quy định.

Bên cạnh đó, đơn vị giao kiểm toán viên theo dõi từng báo cáo từ thu thập bằng chứng đến nhập dữ liệu phần mềm. Với kiến nghị vướng mắc, các tổ kiểm toán và xử lý trực tiếp làm việc với đơn vị để thống nhất giải pháp xử lý dứt điểm, thay vì chỉ đôn đốc bằng văn bản hành chính…

Nhận diện kiến nghị không còn khả năng thực hiện

Dù tỷ lệ thực hiện kiến nghị của toàn Ngành tăng mạnh, số kiến nghị chưa thực hiện vẫn còn đáng kể. Với niên độ 2024, còn 11.097,17 tỷ đồng kiến nghị tài chính bằng nội tệ (27,04%) và 17.664.234,39 USD bằng ngoại tệ (14%) chưa được thực hiện, chủ yếu do các đơn vị được kiểm toán chưa thực hiện.

Đối với các niên độ từ 2023 trở về trước, số tiền chưa thực hiện là 52.424,66 tỷ đồng, trong đó 30.052,82 tỷ đồng (57,33%) xuất phát từ đơn vị được kiểm toán do khó khăn tài chính, dừng hoạt động, thiếu chứng từ hoặc chưa thống nhất với kiến nghị.

Đáng chú ý, một số kiến nghị xử lý tài chính, sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật và kiến nghị xử lý trách nhiệm đúng quy định nhưng không còn khả năng thực hiện do đơn vị giải thể, phá sản hoặc cá nhân liên quan đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự.

Quá trình sáp nhập, hợp nhất Bộ, ngành, địa phương và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp cũng phát sinh một số kiến nghị không còn tính khả thi, khó có khả năng thực hiện hoặc chưa xác định được chủ thể tiếp tục thực hiện.

Đồng bộ giải pháp, hướng tới xử lý dứt điểm kiến nghị

Để nâng cao tỷ lệ thực hiện kiến nghị, Đảng ủy, lãnh đạo KTNN đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành các chỉ thị, nghị quyết và văn bản nhằm theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát. KTNN ban hành Thông tư số 01/2026/TT-KTNN quy định về quy trình theo dõi, kiểm tra kết quả thực hiện; đồng thời hướng dẫn xử lý đối với các đơn vị sau sáp nhập, chia tách, hợp nhất; tăng cường phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để giải quyết vướng mắc phát sinh; công khai danh sách các tổ chức, cá nhân chưa thực hiện hoặc chậm thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán trên Cổng thông tin điện tử của KTNN…

KTNN cũng yêu cầu xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu các đơn vị cố tình không thực hiện đầy đủ, kịp thời để kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý; xử lý nghiêm vi phạm hành chính theo quy định tại Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KTNN. Trường hợp phát hiện hành vi không thực hiện kiến nghị gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu tội phạm, Kiểm toán trưởng phải báo cáo ngay Tổng Kiểm toán nhà nước để chuyển ngay hồ sơ cho cơ quan điều tra trong tháng 9/2026.

Đối với các trường hợp vi phạm kéo dài không có biện pháp xử lý khác đối với kiến nghị kiểm toán, Tổng Kiểm toán nhà nước sẽ xem xét, thông báo tới Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công hoặc nhóm dễ bị tổn thương theo Điều 9 Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội.

KTNN yêu cầu tập trung rà soát, xử lý dứt điểm trước ngày 30/9/2026 đối với các kiến nghị tồn đọng; phân loại chi tiết các kiến nghị bất khả kháng hoặc chưa xác định được chủ thể để báo cáo cấp thẩm quyền. Kết quả thực hiện kiến nghị là một tiêu chí đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân thuộc KTNN.

Thời gian từ nay đến ngày 30/9/2026 không còn dài, đòi hỏi các đơn vị trong toàn Ngành tiếp tục chủ động, quyết liệt, làm rõ nguyên nhân, xác định đúng trách nhiệm và tháo gỡ từng vướng mắc. Việc thực hiện nghiêm các chỉ đạo của lãnh đạo KTNN sẽ góp phần bảo đảm các kết luận, kiến nghị kiểm toán được thực thi thực chất, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động kiểm toán và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công./.