(sav.gov.vn) - Kế hoạch kiểm toán (KHKT) trung hạn giai đoạn 2026-2028 được ban hành là bước cụ thể hóa quan trọng nhằm thực hiện Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030 và là “kim chỉ nam” giúp hoạt động kiểm toán của Ngành chuyển từ bị động sang chủ động, bảo đảm tính liên kết chặt chẽ giữa các năm trong một lộ trình dài hạn.

Chủ động trong phương án tổ chức kiểm toán

Theo ông Hoàng Văn Lương - Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, tầm quan trọng của KHKT trung hạn được thể hiện rõ qua 4 khía cạnh.

Thứ nhất, tạo sự chủ động và liên tục trong kiểm toán, nhất là các dự án, chương trình trọng điểm quốc gia. Nhiều nhiệm vụ như các Chương trình mục tiêu quốc gia hay các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam, đường vành đai, Cảng hàng không... có thời gian thực hiện trong nhiều năm. KHKT trung hạn cho phép Ngành theo dõi xuyên suốt tiến độ thực hiện, từ đó phân bổ nhiệm vụ kiểm toán qua từng năm một cách khoa học, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót các giai đoạn quan trọng.

Thứ hai, định hướng chuyển dịch cơ cấu loại hình kiểm toán. Một trong những mục tiêu chiến lược là đẩy mạnh kiểm toán chuyên đề, hoạt động, môi trường và công nghệ thông tin. Kế hoạch giai đoạn 2026-2028 đã đặt ra mục tiêu cụ thể là các loại hình này phải đạt 35% tổng số nhiệm vụ kiểm toán vào các năm 2027-2028. Việc xác định trước lộ trình này giúp các đơn vị có thời gian chuẩn bị về nguồn lực con người, đào tạo kỹ năng chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng kiểm toán.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và giải quyết các vấn đề “nóng” “nổi cộm” của xã hội. Kế hoạch đã khẳng định hàng năm Ngành sẽ thực hiện kiểm toán 100% báo cáo quyết toán ngân sách của các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Đồng thời, mỗi năm sẽ lựa chọn 1-2 chuyên đề "nóng", có tác động lớn đến tình hình kinh tế - xã hội để thực hiện trên phạm vi toàn Ngành, giúp đưa ra những đánh giá và kiến nghị kịp thời, có giá trị xác thực cho Quốc hội và Chính phủ.

Thứ tư, là căn cứ khoa học để xây dựng kế hoạch hàng năm và kế hoạch trung hạn cho giai đoạn thiếp theo. KHKT trung hạn 2026-2028 là nền tảng để Vụ Tổng hợp tham mưu cho Tổng Kiểm toán nhà nước hướng dẫn các đơn vị xây dựng KHKT năm 2027 và các kế hoạch trung hạn cho giai đoạn tiếp theo. Điều này đảm bảo tính kế thừa, giúp các đơn vị trong ngành chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán và nhân sự ngay từ sớm.

Cụ thể hóa thành kế hoạch kiểm toán từng năm

Đưa ý kiến để KHKT trung hạn 2026-2028 thực sự trở thành “kim chỉ nam” và việc cụ thể hóa thành KHKT năm 2027 đạt hiệu quả cao nhất, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ, Vụ Tổng hợp đã lưu ý các đơn vị trong Ngành thực hiện một số nội dung trọng tâm nhằm bảo đảm tính khoa học và hiệu lực của công tác kiểm toán được xác lập ngay từ khâu lập kế hoạch.

Theo đó, các đơn vị cần rà soát kỹ danh mục các dự án trọng điểm, chương trình mục tiêu quốc gia và các chuyên đề đã được xác định thực hiện trong năm 2027 tại Phụ lục kèm theo Kế hoạch. Đặc biệt lưu ý các nhiệm vụ mang tính tiếp nối từ KHKT trung hạn 2025-2027 nhằm bảo đảm tính liên tục, không bị gián đoạn về tiến độ và nội dung kiểm toán.

Đồng thời, chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán trước thời hạn Ngành hướng dẫn xây dựng KHKT năm. Đây là “mốc thời gian vàng” để Vụ Tổng hợp tổng hợp, tham mưu Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng KHKT năm 2027. Các đơn vị được giao chủ trì nhiệm vụ cần chủ động xây dựng phương án về phạm vi, đối tượng và nhân sự; đồng thời bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng giữa đơn vị chủ trì và các đơn vị phối hợp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, cần quán triệt mục tiêu 35% và tính “cuốn chiếu” trong lập kế hoạch. Khi xây dựng KHKT năm 2027, các đơn vị phải ưu tiên nguồn lực cho các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin nhằm bảo đảm đạt tỷ lệ 35% tổng số nhiệm vụ theo mục tiêu chiến lược. Đồng thời, cần kết hợp xây dựng KHKT năm 2027 với việc rà soát, điều chỉnh KHKT trung hạn giai đoạn 2027-2029 theo hình thức “cuốn chiếu” để luôn có tầm nhìn dài hạn và chủ động cho các năm tiếp theo.

Cuối cùng là phải tăng cường cơ chế thông tin và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh. Trong quá trình cụ thể hóa kế hoạch, nếu phát hiện nhiệm vụ có nguy cơ chồng chéo về đối tượng, đơn vị được kiểm toán hoặc phát sinh khó khăn về nguồn lực, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Vụ Tổng hợp. Qua đó, Ngành có thể điều phối tổng thể, tránh tình trạng một đơn vị phải tiếp nhiều đoàn kiểm toán cùng lúc hoặc bỏ sót các nhiệm vụ quan trọng cần ưu tiên kiểm toán.

Tạo sự chuyển dịch về “chất” trong hoạt động kiểm toán

KHKT trung hạn nêu yêu cầu hằng năm Ngành sẽ tổ chức từ 1 đến 2 chuyên đề toàn Ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề về các vấn đề “nóng”, có tác động lớn đến tình hình kinh tế - xã hội. Bình luận về định hướng này, ông Hoàng Văn Lương cho biết, việc tập trung nguồn lực vào các chuyên đề như quản lý phí bảo vệ môi trường, tự chủ đại học hay giá dịch vụ đào tạo, khám chữa bệnh… sẽ giúp các phát hiện kiểm toán có sức nặng và giá trị tư vấn cao hơn đối với Chính phủ và Quốc hội trong quá trình xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Qua đó khẳng định sự chuyển dịch về “chất” trong hoạt động kiểm toán và cũng là bước đi trực diện nhằm giải quyết các vấn đề “nóng”, những nội dung dư luận xã hội và cử tri quan tâm.

Theo chia sẻ của ông Vũ Ngọc Tuấn - Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành III, trong KHKT trung hạn giai đoạn 2026-2028, KTNN chuyên ngành III được giao nhiệm vụ chủ trì 3 cuộc kiểm toán chuyên đề bao gồm: Chuyên đề về quản lý sử dụng kinh phí đầu tư thực hiện chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp; Chuyên đề về thực hiện cơ chế tự chủ đại học tại một số cơ sở thuộc bộ giáo dục cũng như là các bộ ngành cơ quan trung ương; và Chuyên đề về việc thực hiện chấp hành quy định về giá dịch vụ y tế giai đoạn 2025-2026.

Với chuyên đề về giá dịch vụ y tế thì chúng tôi đánh giá đây là một chuyên đề lớn, thực hiện trên phạm vi toàn Ngành. Vì vậy, ngay từ thời điểm này, chúng tôi đã nghiên cứu để có thể thực hiện kiểm toán thử nghiệm tại một số đơn vị. Ví dụ trong năm 2026, chúng tôi thực hiện kiểm toán tự chủ tại hai bệnh viện (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Bệnh viện Y dược TP. Hồ Chí Minh) thì chúng tôi cũng thí điểm kiểm toán chuyên đề về tuân thủ giá dịch vụ y tế tại 02 đơn vị này. Từ đó, chúng tôi sẽ đúc rút kinh nghiệm để tham mưu, tổ chức triển khai chuyên đề về giá dịch vụ y tế của toàn Ngành trong năm tới.

“Những vấn đề “nóng” được Đảng, Quốc hội và nhân dân quan tâm nên chúng tôi phải lựa chọn chủ đề, nội dung, mục tiêu phù hợp, đặc biệt là phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và phạm vi kiểm toán của KTNN để làm sao giải quyết được vấn đề “nóng” đó” - ông Vũ Ngọc Tuấn nhấn mạnh.

Khẳng định KHKT trung hạn có vai trò định hướng, tạo điều kiện cho các đơn vị khi được giao nhiệm vụ sẽ chủ động trong việc xây dựng kế hoạch kiểm toán hàng năm, song ông Vũ Ngọc Tuấn cũng chia sẻ thêm rằng, KHKT trung hạn không có nghĩa là chúng ta phải cứng nhắc, bó buộc vào những nội dung đã đưa vào trong kế hoạch mà có thể điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Ông Ngô Minh Kiểm - Kiểm toán trưởng KTNN khu vực I nhấn mạnh KHKT trung hạn là nền tảng và ông cũng bày tỏ: “Đã gọi là kế hoạch thì không phải hoàn toàn cứng nhắc, phải có những biến đổi. Tức là vừa có cái gốc để định hướng cơ bản nhưng đồng thời có những chỗ phải phát sinh, phải có điều chỉnh chứ không phải xây dựng KHKT trung hạn là cứ làm nguyên trong ba năm. Hàng năm vẫn cần điều chỉnh cho phù hợp, lấy ví dụ tại Hà Nội, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch nhưng địa phương vẫn đề nghị chúng tôi rất nhiều cuộc kiểm toán, vì có kiểm toán rà soát trước giúp họ yên tâm hơn”./.