Từ việc lồng ghép tuyên truyền trong các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ đến xây dựng mô hình “Lớp học không khói thuốc”, thanh niên Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán của Kiểm toán nhà nước (KTNN) đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và lan tỏa lối sống không khói thuốc trong toàn Ngành.

Đưa thông điệp phòng, chống tác hại thuốc lá vào từng lớp học

Tại Hội thảo “Thanh niên KTNN chung tay phòng, chống tác hại thuốc lá năm 2026”, tổ chức ngày 03/11 tại Hà Nội, bà Nguyễn Thị Thu Trung, giảng viên Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán đã trình bày tham luận với chủ đề “Nhà trường không khói thuốc - Thanh niên tiên phong hành động”.

Theo đó, từ thực trạng sử dụng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trong giới trẻ, bà Nguyễn Thị Thu Trung nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển nhận thức thành hành động cụ thể, bắt đầu từ môi trường làm việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày.

Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được dẫn tại Hội thảo, mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 18.800 người tử vong do hút thuốc thụ động. Những con số cho thấy tác hại của thuốc lá không chỉ đối với người trực tiếp sử dụng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Đáng lo ngại, các sản phẩm thuốc lá mới đang có xu hướng tiếp cận người trẻ thông qua hình thức, mùi vị và cách quảng bá đa dạng. Theo số liệu được nêu trong tham luận, tỷ lệ học sinh từ 13-15 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023. Thực trạng này đặt ra yêu cầu tăng cường truyền thông, giáo dục và nâng cao khả năng nhận diện nguy cơ từ các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Về hành lang pháp lý, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Tiếp đó, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, quy định phạt tiền từ 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng các sản phẩm này.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thu Trung, quy định pháp luật chỉ là điểm tựa, còn sự thay đổi bền vững phải bắt đầu từ nhận thức, ý thức tự giác và hành động của mỗi cá nhân.

Liên hệ với đặc thù của Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán, bà Thu Trung cho biết, hằng năm, Nhà trường đón đông đảo cán bộ, công chức, kiểm toán viên trong toàn Ngành tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Mỗi lớp học quy tụ học viên từ nhiều đơn vị, tạo điều kiện thuận lợi để những thông điệp tích cực được truyền tải rộng rãi.

Một thông điệp được tiếp nhận trong lớp học có thể theo học viên trở về cơ quan, đơn vị và các đoàn kiểm toán, từ đó lan tỏa thành hành động trong môi trường công tác.

Xuất phát từ thực tế đó, bà Thu Trung đề xuất lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, tránh hình thức.

Cụ thể, có thể dành từ 5-10 phút trong buổi khai giảng hoặc sinh hoạt lớp để phổ biến những quy định pháp luật mới, tác hại của thuốc lá và trách nhiệm xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc.

Đặc biệt, trong các chuyên đề liên quan đến kiểm toán thu ngân sách, giảng viên có thể lồng ghép ví dụ về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá hoặc hoạt động của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Qua đó, học viên không chỉ tiếp cận vấn đề dưới góc độ sức khỏe mà còn hiểu thêm những nội dung liên quan đến chính sách tài khóa mà kiểm toán viên cần biết.

Xây dựng “Lớp học không khói thuốc”, lan tỏa từ những hành động cụ thể

Bên cạnh công tác tuyên truyền, một trong những giải pháp được bà Nguyễn Thị Thu Trung đề xuất là xây dựng mô hình “Lớp học không khói thuốc” tại Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán.

Theo đó, quy định không hút thuốc cần được đưa vào nội quy lớp học; bố trí biển báo tại hội trường, hành lang, khu vực giải lao và những vị trí phù hợp. Cán bộ quản lý lớp, ban cán sự lớp cùng học viên có trách nhiệm thực hiện, nhắc nhở và duy trì môi trường học tập không khói thuốc.

Việc xây dựng mô hình không chỉ nhằm bảo đảm chấp hành quy định pháp luật mà còn hình thành thói quen ứng xử văn minh, tôn trọng sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.

Bà Thu Trung cũng nhấn mạnh vai trò nêu gương của đội ngũ giảng viên. Theo đó, người làm công tác đào tạo, truyền đạt kiến thức về trách nhiệm, kỷ luật và liêm chính cần thể hiện sự gương mẫu từ những hành vi nhỏ nhất trong công việc và cuộc sống.

Theo bà Trung, một giảng viên không hút thuốc có sức thuyết phục hơn mười tấm biển cấm.

Từ các giải pháp trên, đại diện thanh niên Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán đề xuất và bày tỏ sẵn sàng tiên phong thực hiện thông điệp “3 KHÔNG - 1 LAN TỎA”.

Trong đó, “3 không” gồm: không hút thuốc lá dưới mọi hình thức, bao gồm thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; không mời, không tặng thuốc lá trong các dịp lễ, Tết, liên hoan; không im lặng trước hành vi hút thuốc tại công sở, lớp học mà chủ động nhắc nhở trên tinh thần lịch sự, văn minh.

“1 lan tỏa” hướng tới việc mỗi đoàn viên chia sẻ ít nhất một thông điệp về tác hại của thuốc lá, đồng thời động viên ít nhất một người thân hoặc đồng nghiệp từ bỏ thuốc lá.

Điểm đáng chú ý của thông điệp là đặt trách nhiệm phòng, chống tác hại thuốc lá vào những hành động gần gũi, có thể thực hiện ngay trong môi trường công tác và đời sống thường ngày, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động tuyên truyền.

Từ đặc thù đào tạo, bồi dưỡng của Nhà trường, những đề xuất này cũng mở ra khả năng nhân rộng mô hình không khói thuốc đến các đơn vị và đoàn kiểm toán, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, văn minh trong toàn Ngành.

Khẳng định việc xây dựng môi trường không khói thuốc cần sự chung tay của mỗi cá nhân, bà Nguyễn Thị Thu Trung gửi gắm thông điệp: “Hãy để mỗi lớp học là một lớp học không khói thuốc, và mỗi đoàn viên là một đại sứ không khói thuốc”.

Từ những hành động cụ thể trong từng lớp học, mỗi cán bộ, công chức, viên chức và đoàn viên thanh niên có thể góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời lan tỏa hình ảnh người cán bộ KTNN trách nhiệm, gương mẫu và văn minh./.