(sav.gov.vn) - Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được hoàn thiện theo hướng mở rộng phạm vi kiểm soát đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời siết chặt hoạt động kinh doanh, bán thuốc lá, nhất là trên môi trường mạng và đối với người chưa đủ 18 tuổi…

Mới đây, Bộ Tư pháp tổ chức cuộc họp Hội đồng thẩm định Hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng tập trung cho ý kiến về phạm vi điều chỉnh, các hành vi bị cấm, quản lý hoạt động kinh doanh, bán thuốc lá và những yêu cầu đặt ra đối với việc kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới.

Bổ sung quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Thông tin về những nội dung lớn của dự thảo, ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất dự thảo Luật gồm 2 điều.

Một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung các quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác; đồng thời cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Dự thảo cũng sửa đổi khái niệm thuốc lá theo hướng bao gồm thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác. Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi này nhằm bảo đảm tên Luật có thể bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá thuộc phạm vi điều chỉnh và phù hợp với bản chất của các loại thuốc lá hiện nay.

Cùng với đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và các thiết bị điện tử, linh kiện liên quan để bảo đảm phù hợp với Luật Đầu tư, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội cũng như thực tiễn phát triển nhanh của các sản phẩm thuốc lá mới.

Yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý cũng được đặt ra trước sự thay đổi của phương thức kinh doanh. Việc bán thuốc lá trên môi trường mạng và các nền tảng trực tuyến ngày càng phổ biến, tạo ra nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát. Vì vậy, dự thảo đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định xác định kinh doanh thuốc lá là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Theo cơ quan soạn thảo, những điều chỉnh này nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho việc kiểm soát các sản phẩm thuốc lá mới, đồng thời hạn chế những khoảng trống có thể phát sinh trong quá trình quản lý khi công nghệ và phương thức kinh doanh liên tục thay đổi.

Kiểm soát chặt việc bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi

Một nội dung khác được đặc biệt quan tâm là quản lý hoạt động bán thuốc lá nhằm hạn chế tình trạng trẻ em tiếp cận và sử dụng các sản phẩm thuốc lá.

Để phù hợp yêu cầu quản lý, hạn chế tình trạng trẻ em mua và sử dụng thuốc lá, bảo đảm ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và thực thi văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo sửa đổi nội dung liên quan bán thuốc lá quy định tại Điều 25 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đó, đối với hoạt động bán thuốc lá thông thường, dự thảo quy định cơ sở bán buôn, bán lẻ phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Trong trường hợp có nghi ngờ người mua chưa đủ 18 tuổi, người bán phải thực hiện kiểm tra căn cước, ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc hộ chiếu để xác định độ tuổi.

Quy định này được đặt ra trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ trẻ em trước tác hại của thuốc lá ngày càng được nhấn mạnh, đồng thời tận dụng các công cụ định danh điện tử để hỗ trợ kiểm tra, giám sát trong thực tế.

Dự thảo cũng quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân không được tổ chức, cho phép hoặc bán thuốc lá thông thường tại các địa điểm quy định tại Điều 11, Điều 12 của Luật, trừ điểm a khoản 1 Điều 12.

Đáng chú ý, thuốc lá thông thường cũng không được bán phía ngoài cổng cơ sở giáo dục, cơ sở y tế trong phạm vi 100m tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của cơ sở.

Việc thiết lập khoảng cách đối với các điểm bán thuốc lá quanh trường học và cơ sở y tế được xem là một trong những biện pháp nhằm hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá, đặc biệt đối với trẻ em, học sinh và các nhóm cần được ưu tiên bảo vệ sức khỏe.

Tại phiên họp, các ý kiến trong Hội đồng thẩm định tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn; đồng thời bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Các đại biểu cũng nhất trí với nhiều nội dung, các đại biểu cũng đóng góp nhiều ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật.

Đại diện Bộ Công an đề nghị Bộ Y tế nghiên cứu, xác định rõ khái niệm các loại thuốc lá mới bảo đảm rõ ràng, tránh các cách hiểu khác nhau và phù hợp với thực tiễn.

Đồng thời, rà soát, bổ sung việc sửa đổi khoản 3 Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 theo hướng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc lá trên các phương tiện giao thông công cộng như tàu hỏa và tàu thủy để bảo đảm tính thống nhất, đầy đủ và nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Liên quan đến quy định cấm bán thuốc lá trên môi trường mạng tại dự thảo Luật, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ ra rằng, dự thảo liệt kê “môi trường mạng, sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng số, nền tảng trực tuyến hoặc phương thức giao dịch điện tử khác” nhưng các thuật ngữ như ứng dụng số, nền tảng trực tuyến chưa được giải thích tại dự thảo Luật và chưa hoàn toàn thống nhất với thuật ngữ đang sử dụng tại pháp luật về công nghiệp công nghệ số, giao dịch điện tử.

Do đó, đề nghị chỉnh lý theo hướng khái quát, tránh liệt kê không đầy đủ và trùng lặp để bảo đảm thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử và pháp luật về công nghiệp công nghệ số, đồng thời bao quát được các hình thức kinh doanh mới phát sinh.

Bảo đảm đồng bộ, khả thi khi hoàn thiện dự thảo

Kết luận phiên họp, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh đánh giá cao sự chuẩn bị của Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định trong bối cảnh khối lượng công việc xây dựng pháp luật lớn, yêu cầu về tiến độ gấp rút và chất lượng ngày càng cao.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý tại phiên họp, Cục trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ, giải trình rõ đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, nhất là các vấn đề liên quan đến phạm vi điều chỉnh, tính thống nhất với các luật có liên quan và việc đánh giá tác động chính sách. Những nội dung phát sinh trong quá trình hoàn thiện dự thảo cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm có căn cứ và giải trình thuyết phục.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Hạnh cũng lưu ý Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ của dự thảo Luật với các văn bản pháp luật có liên quan; trường hợp phát hiện vướng mắc vượt quá phạm vi điều chỉnh của dự thảo thì cần chủ động đề xuất phương án xử lý hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét sửa đổi các văn bản liên quan.

Có thể thấy, việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo trên cơ sở các ý kiến thẩm định được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đáp ứng những thay đổi nhanh chóng của thị trường và các sản phẩm thuốc lá mới, đồng thời tăng cường hàng rào bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt đối với trẻ em và thanh thiếu niên./.