(sav.gov.vn) - Ngày 12/08, Khu di tích danh thắng quốc gia đặc biệt Ngũ Hành Sơn đã chính thức trở thành điểm đến văn hóa - du lịch đầu tiên tại thành phố Đà Nẵng áp dụng toàn diện mô hình không khói thuốc lá. Động thái mang tính đột phá này không chỉ đánh dấu bước tiến mới trong công tác y tế dự phòng và quản lý không gian công cộng của thành phố, mà còn góp phần nâng tầm giá trị di sản, hướng tới việc xây dựng một môi trường du lịch xanh, an toàn, văn minh và đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của dòng khách quốc tế chất lượng cao.

Buổi ký kết cam kết xây dựng “Khu di tích văn hóa - du lịch không khói thuốc lá” vừa được triển khai dưới sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Đà Nẵng, Ủy ban nhân dân phường Ngũ Hành Sơn, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường và Tổ chức Campaign for Tobacco - Free Kids (CTFK). 

Khu di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn vốn là một biểu tượng văn hóa, lịch sử và tâm linh mang tầm vóc quốc gia, thu hút hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước mỗi năm. Đặc biệt, vào năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị danh thắng Ngũ Hành Sơn với tổng diện tích quy hoạch lên đến gần 105ha, được xác định rõ ràng theo bản đồ khoanh vùng khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II. Chính vì vị thế là một di tích quốc gia cấp đặc biệt, việc tiên phong áp dụng mô hình không khói thuốc tại đây sẽ tạo ra một cú hích lớn, khẳng định cam kết của chính quyền địa phương trong việc bảo vệ tính tôn nghiêm của không gian di sản, đồng thời bảo vệ tuyệt đối cảnh quan môi trường sinh thái rộng lớn của toàn bộ khu vực.

Để biến những cam kết trên giấy thành những kết quả thực tế, Ban quản lý Khu di tích Ngũ Hành Sơn đã vạch ra một lộ trình thực thi bài bản, với các biện pháp kiểm soát chặt chẽ. Theo đó, hệ thống nội quy và các biển báo “Cấm hút thuốc” được thiết kế đồng bộ, trực quan và được bố trí dày đặc tại tất cả các vị trí dễ quan sát trên dọc tuyến đường tham quan, các khu vực đền chùa, hang động và điểm dừng chân. Tại toàn bộ khuôn viên di tích sẽ không bố trí gạt tàn, bật lửa hay bất kỳ vật dụng nào có thể tạo điều kiện cho hành vi sử dụng thuốc lá.

Đáng chú ý hơn, khu di tích kiên quyết nói không với mọi hình thức mua bán, quảng cáo, tiếp thị và khuyến mại các sản phẩm thuốc lá bên trong không gian quản lý. Động thái này giúp triệt tiêu hoàn toàn nguồn cung tại chỗ, tạo ra một ranh giới rõ ràng bảo vệ du khách khỏi những tác động tiêu cực của khói thuốc. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại các điểm du lịch công cộng luôn nằm ở khâu giám sát và nhắc nhở. Ban quản lý đã  kết hợp giữa kỷ cương hành chính và văn hóa ứng xử. Đồng thời, Khu di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn bố trí đội ngũ quản lý và tình nguyện viên được hướng dẫn quy định về môi trường không khói thuốc, đào tạo các kỹ năng vận động, nhắc nhở du khách thực hiện đúng quy định nhưng vẫn đảm bảo sự hiếu khách, thân thiện.

Hướng đi này cũng nằm trong chiến lược dài hạn của ngành y tế Đà Nẵng nhằm từng bước mở rộng các “vùng xanh” không khói thuốc sang khối dịch vụ, du lịch và thương mại. Nhìn lại chặng đường đã qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại thành phố bên bờ sông Hàn đã gặt hái được những thành tựu nổi bật. Đến nay, 100% các cơ sở y tế, trường học và cơ quan hành chính nhà nước trên toàn địa bàn đã thực hiện nghiêm túc quy định cấm hút thuốc, kiến tạo thành công môi trường làm việc và học tập hoàn toàn trong lành. Bên cạnh đó, nhiều khách sạn, nhà hàng và cơ sở lưu trú quy mô lớn cũng đã chủ động đưa quy định hạn chế sử dụng thuốc lá vào nội quy hoạt động, bố trí không gian riêng biệt để giảm thiểu sự ảnh hưởng đến cộng đồng.

Mặc dù vậy, dưới góc độ quản lý nhà nước, tình trạng sử dụng thuốc lá và đặc biệt là rủi ro phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại một số địa điểm vui chơi giải trí, dịch vụ ăn uống vẫn là một thách thức hiện hữu. Các khu vực như quán bar, cơ sở kinh doanh cà phê, nhà hàng không gian mở vẫn đang là những "điểm nghẽn" lớn trong việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do tâm lý e ngại mất khách của các chủ cơ sở kinh doanh. Do đó, việc ngành y tế quyết tâm đưa mô hình môi trường không khói thuốc vào sâu trong lĩnh vực dịch vụ, du lịch thông qua "đòn bẩy" Ngũ Hành Sơn được xem là một yêu cầu cấp thiết. Động thái này không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách toàn diện mà còn tạo ra một chuẩn mực mới, buộc các cơ sở dịch vụ tư nhân phải dần dần thích ứng và thay đổi theo xu thế chung.

Dưới góc nhìn kinh tế và chiến lược phát triển ngành công nghiệp không khói, việc xây dựng môi trường du lịch không khói thuốc mang lại những lợi ích vĩ mô vô cùng to lớn. Trong xu thế hội nhập toàn cầu, xu hướng du lịch xanh, đề cao sức khỏe và bảo vệ môi trường đang trở thành tiêu chí lựa chọn hàng đầu của du khách quốc tế, đặc biệt là những dòng khách có mức chi trả cao đến từ các quốc gia phát triển. Một điểm đến an toàn, không khí trong lành, quản lý chuyên nghiệp sẽ trực tiếp gia tăng năng lực cạnh tranh cốt lõi của du lịch Đà Nẵng.

Hơn thế nữa, việc giảm thiểu tỷ lệ sử dụng thuốc lá tại các không gian công cộng còn giúp chính quyền thành phố tối ưu hóa nguồn lực tài chính công. Nó trực tiếp cắt giảm những chi phí y tế khổng lồ phát sinh từ việc điều trị các căn bệnh mãn tính do khói thuốc gây ra, đồng thời giảm thiểu đáng kể chi phí vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ tại các khu vực di sản có địa hình đồi núi, nhiều cây xanh như Ngũ Hành Sơn.