(sav.gov.vn) – Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 55/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công. Nghị định bổ sung nhiều quy định mới, tăng mức xử phạt và hoàn thiện thẩm quyền xử lý, nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước.
Khai thác tài sản công khi chưa được cơ quan quyết định bị phạt tới 5 triệu đồng
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 55/2026/NĐ-CP là bổ sung quy định về nguyên tắc xác định số lợi bất hợp pháp có được do hành vi vi phạm hành chính. Theo đó, việc xác định số lợi bất hợp pháp do người có thẩm quyền xử phạt thực hiện và được ghi rõ trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Nghị định quy định cụ thể: đối với hành vi vi phạm đã kết thúc, số lợi bất hợp pháp được xác định từ thời điểm tổ chức, cá nhân bắt đầu thực hiện hành vi vi phạm đến thời điểm chấm dứt hành vi; đối với hành vi vi phạm đang diễn ra, số lợi bất hợp pháp được xác định từ khi bắt đầu vi phạm đến thời điểm cơ quan, người có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện nhiều hành vi vi phạm hoặc vi phạm nhiều lần, việc xác định số lợi bất hợp pháp được thực hiện riêng cho từng hành vi, từng lần vi phạm. Quy định này góp phần bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch và thống nhất trong quá trình xử lý vi phạm.
Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm quy định về mua sắm tài sản công cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng bao quát đầy đủ hơn các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Theo Nghị định, tổ chức mua sắm tài sản công vượt tiêu chuẩn, định mức do cơ quan, người có thẩm quyền quy định sẽ bị xử phạt theo giá trị tài sản vượt mức, với mức phạt từ 2 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Việc phân chia mức phạt theo giá trị tài sản vi phạm giúp tăng tính răn đe, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc chấp hành tiêu chuẩn, định mức mua sắm tài sản công.
Nghị định số 55/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm trong giao, sử dụng tài sản công, hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản công. Theo đó, các hành vi như không bàn giao hoặc không tiếp nhận tài sản công theo đúng thời hạn quy định; bàn giao tài sản khi chưa có quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền; bàn giao tài sản không đúng đối tượng, chủng loại, số lượng theo quyết định giao tài sản sẽ bị xử phạt với mức phạt lên tới 20 triệu đồng, tùy theo giá trị tài sản vi phạm.
Đối với hành vi kê khai không đúng nhu cầu, thực trạng tài sản khi lập hồ sơ đề nghị giao tài sản công, dẫn đến việc được giao tài sản vượt tiêu chuẩn, định mức, Nghị định cũng quy định mức phạt từ 2 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng lợi dụng việc kê khai để hợp thức hóa việc sử dụng tài sản công vượt nhu cầu thực tế, gây lãng phí và thất thoát tài sản nhà nước.
Đáng chú ý, hành vi sử dụng tài sản công không đúng mục đích được quy định cụ thể và xử phạt nghiêm khắc. Các trường hợp vi phạm bao gồm sử dụng tài sản công không đúng công năng, mục đích được đầu tư, mua sắm; sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp làm nhà ở hoặc vào mục đích cá nhân; sử dụng xe ô tô công không đúng tiêu chuẩn, định mức; sử dụng máy móc, thiết bị, tài sản công vào mục đích cá nhân. Mức phạt đối với các hành vi này có thể lên tới 20 triệu đồng.
Ngoài ra, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản công nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự cũng bị xử phạt với mức phạt từ 2 triệu đồng đến 20 triệu đồng, đồng thời phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.
Một điểm mới khác là bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi tặng cho tài sản công không đúng quy định. Theo đó, việc sử dụng tài sản công làm quà tặng vi phạm quy định về tặng quà sẽ bị xử phạt theo giá trị tài sản, với mức phạt cao nhất lên tới 50 triệu đồng. Quy định này góp phần ngăn chặn tình trạng lợi dụng tài sản công để biếu, tặng trái quy định, ảnh hưởng đến tính công khai, minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước.
Đặc biệt, Nghị định số 55/2026/NĐ-CP bổ sung quy định xử phạt hành vi khai thác tài sản công khi chưa được cơ quan, người có thẩm quyền ban hành quyết định khai thác. Theo đó, tổ chức vi phạm bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 5 triệu đồng. Quy định này nhằm tăng cường quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác tài sản công, bảo đảm việc khai thác đúng quy trình, đúng thẩm quyền, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.
Để bảo đảm phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020 và Luật Thanh tra năm 2025, Nghị định cũng điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của các chức danh trong lĩnh vực quản lý tài sản công. Theo đó, nhiều chức danh được trao thẩm quyền phạt tiền ở mức cao hơn, đồng thời có quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm hiệu lực và hiệu quả trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Việc ban hành Nghị định số 55/2026/NĐ-CP có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về quản lý, sử dụng tài sản công, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực tài sản nhà nước. Đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng, trong đó có Kiểm toán nhà nước, tiếp tục tăng cường công tác kiểm toán, giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, qua đó góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, bảo đảm sử dụng hiệu quả tài sản công trong thời gian tới.
Hà Linh