(sav.gov.vn) - Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai khóa XIV (Hội nghị Trung ương 2) nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế nhanh, bền vững, đi đôi với siết chặt kỷ luật, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (PCTNLPTC). Trong bối cảnh đó, Kiểm toán nhà nước (KTNN) cần tiếp tục nâng cao năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm, phát huy hiệu quả vai trò kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

KTNN cần tiếp tục khẳng định bản lĩnh, trách nhiệm trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Ảnh: TL

“Mệnh lệnh” của Đảng và yêu cầu với Kiểm toán nhà nước

Bế mạc Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, dựa trên “bốn nguyên tắc”: Tăng trưởng thực chất; ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư; bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Khi mục tiêu tăng trưởng “hai con số” gắn với phát triển thực chất, bền vững trở thành “mệnh lệnh” chính trị, nguy cơ đầu tư dàn trải, kém hiệu quả hoặc chạy theo thành tích có thể gia tăng. Điều này đòi hỏi KTNN phải phát huy vai trò giám sát độc lập, khách quan, không chỉ phát hiện sai phạm mà còn chủ động cảnh báo sớm rủi ro, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, giúp Chính phủ và các cơ quan quản lý điều hành kinh tế vĩ mô hiệu quả hơn, bảo đảm phân bổ nguồn lực hợp lý, nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Hội nghị Trung ương 2 cũng nhấn mạnh việc phát huy vai trò của mô hình chính quyền địa phương hai cấp - một “phương thức quản trị địa phương mới” nhằm vận hành bộ máy cơ sở thông suốt, hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Để mô hình này phát huy hiệu quả, yêu cầu đặt ra là phân quyền phải đi liền với phân bổ nguồn lực và cơ chế kiểm soát phù hợp. Khi phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, KTNN cần theo sát quá trình này, linh hoạt trong tổ chức kiểm toán, tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao.

Đáng lưu ý, Hội nghị tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị cao trong kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh PCTNLPTC nhằm làm trong sạch bộ máy, tạo lập môi trường phát triển lành mạnh. Tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” đòi hỏi KTNN phải nâng cao tính độc lập, minh bạch, chuyên nghiệp trong hoạt động; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thanh tra, điều tra, tư pháp để xử lý sai phạm được phát hiện qua kiểm toán, đặc biệt góp phần phòng ngừa, xây dựng cơ chế “không thể, không dám, không muốn” tham nhũng.

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công & Quản lý Fulbright - nhận định, các lĩnh vực như thị trường vốn, đất đai, tài sản công, mua sắm công, đầu tư công và quản lý doanh nghiệp nhà nước còn nhiều lỗ hổng, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí, thất thoát lớn. Do đó, KTNN cần tăng cường trách nhiệm giải trình, công khai kết luận kiểm toán và phối hợp liên ngành để hình thành “lá chắn” bảo vệ tài sản công.

Ở góc độ khác, TS. Nguyễn Đức Kiên - nguyên Tổ trưởng Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ - kỳ vọng KTNN phát huy vai trò bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nhất là trong các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là yêu cầu quan trọng được Hội nghị Trung ương 2 nhấn mạnh.

Những nghị quyết, kế hoạch mang tinh thần hành động

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong bối cảnh mới, theo các chuyên gia, KTNN cần đổi mới toàn diện về tổ chức, phương pháp và công nghệ. Trong đó, ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn sẽ trở thành công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm toán. Cùng với đó, năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính của đội ngũ kiểm toán viên cần tiếp tục được đặt lên hàng đầu. Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa KTNN với các cơ quan kiểm tra, thanh tra và tư pháp sẽ góp phần hình thành cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ, hiệu quả.

"Giai đoạn 2025-2030, Việt Nam đầu tư lớn vào hạ tầng giao thông, chuyển đổi năng lượng, đô thị hóa và khoa học - công nghệ. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tuân thủ đúng quy định, quy trình mà còn phải bảo đảm hiệu quả, tạo giá trị gia tăng cho đất nước. Hoạt động kiểm toán sẽ giúp phát hiện các điểm nghẽn ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu suất sử dụng vốn, từ đó kiến nghị điều chỉnh chính sách và cơ chế thực thi." - TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn.

Trên thực tế, năm 2025 và ngay từ đầu năm nay, KTNN đã chủ động ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch mang tính hành động cao. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ KTNN lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2025-2030 thể hiện tinh thần tiên phong trong PCTNLPTC với mục tiêu: “Xây dựng Đảng bộ KTNN trong sạch, vững mạnh, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ chính trị được giao, khẳng định vai trò, vị thế của KTNN, xứng đáng với sự tin tưởng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, nhất là trong công cuộc đấu tranh PCTNLPTC”.

Nghị quyết nhấn mạnh phương châm “Chất lượng, chất lượng hơn và chất lượng hơn nữa”; xây dựng phương án tổ chức kiểm toán phù hợp với mô hình chính quyền mới; tăng cường kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề; lựa chọn các chủ đề “nóng”, lĩnh vực dư luận xã hội quan tâm, dễ phát sinh thất thoát, lãng phí; nâng cao chất lượng ý kiến về dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách Trung ương và chủ trương đầu tư các dự án quan trọng quốc gia. Qua đó, cung cấp thông tin tin cậy, kịp thời, phục vụ hiệu quả hoạt động của Quốc hội và công tác điều hành của Chính phủ.

Trong Kế hoạch kiểm toán trung hạn 2026-2028, KTNN xác định kiểm toán 100% báo cáo quyết toán ngân sách của các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương; gia tăng tỷ trọng kiểm toán chuyên đề, hoạt động, môi trường, công nghệ thông tin; chú trọng các chuyên đề “nóng” có tác động lớn đến kinh tế - xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án trọng điểm và dự án quan trọng quốc gia.

Đặc biệt, Kế hoạch PCTNLPTC năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh việc tập trung kiểm toán các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như: Quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; đất đai, môi trường, tài nguyên, khoáng sản.

Kế hoạch cũng yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong kiểm toán; tập trung kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán; đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan chức năng trong phát hiện, điều tra, xử lý sai phạm được phát hiện qua kiểm toán; đồng thời phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ gốc.

Những nghị quyết, kế hoạch nêu trên cho thấy KTNN đã chủ động từ sớm, từ xa; hành động quyết liệt; đổi mới mạnh mẽ; đề cao kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ; tăng cường phối hợp liên ngành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới theo tinh thần Hội nghị Trung ương 2. Đây là nền tảng để KTNN thực hiện hiệu quả “mệnh lệnh” của Đảng, góp phần kiến tạo nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, phát triển bền vững - một sứ mệnh lớn, đồng thời là thước đo năng lực và bản lĩnh của KTNN trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước./.

Thành Đức - Theo Báo Kiểm toán số 14/2026