Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: T. THÀNH
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 10/4, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch tài chính 05 năm quốc gia giai đoạn 2026-2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030; Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.
Đồng thời, các đại biểu Quốc thảo luận về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Việt Nam đã thực sự vượt “cơn gió ngược”
Tham gia thảo luận tại Tổ 5, nhìn lại những kết quả đạt được trong 5 năm vừa qua, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, kết quả đó là một sự cố gắng, nỗ lực vĩ đại dưới sự lãnh đạo của Đảng.
“Trong bối cảnh khó khăn, thách thức nhiều hơn cơ hội, thuận lợi chúng ta thực sự đã vượt qua những cơn gió ngược, tác động bất lợi của thị trường quốc tế” - Tổng Kiểm toán nhà nước nói.
Tổng Kiểm toán nhà nước phân tích, trong nhiệm kỳ vừa qua đã hội tụ đầy đủ những yếu tố tác động bất lợi đến nền kinh tế của Việt Nam. Thiên tai, nhân tai, địch họa, bệnh dịch; chiến tranh xung đột vũ trang xảy ra nhiều, đặc biệt là 2 năm cuối của nhiệm kỳ. Điều này tác động lớn đến nền kinh tế nước ta.
Tuy nhiên, dù thế giới tăng trưởng chậm lại nhưng chúng ta đã vươn lên phục hồi đà tăng trưởng từ sau đại dịch Covid -19 và trở thành điểm sáng với rất nhiều thành tựu phát triển kinh tế - xã hội ấn tượng, đặc biệt là tốc độ tăng trưởng kinh tế 5 năm bình quân là 6,2 %.
Cho dù chưa đạt được mục tiêu đề ra của giai đoạn 2021-2025 nhưng 6,2% đặt vào trong bối cảnh khó khăn và so sánh với tốc độ tăng trưởng kinh tế của thế giới và khu vực thì chúng ta thực sự tự hào.
Tổng Kiểm toán cũng nhấn mạnh yếu tố quan trọng là sự thay đổi tư duy lãnh đạo và quản trị phát triển. Trong bối cảnh khó khăn đã chứng minh được năng lực tự cường của nền kinh tế. Quan trọng hơn, chúng ta đã thấy được sự thay đổi rất lớn về mặt tư duy lãnh đạo và quản trị phát triển, kể cả quản trị chiến lược đất nước trong 5 năm vừa qua.
Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, trong nhiệm kỳ vừa qua, chúng ta không chỉ dừng lại ở việc ban hành các Nghị quyết, đặc biệt là 2 năm cuối cùng của nhiệm kỳ 2021-2025 đã tạo ra sự khác biệt rất lớn. Việc gì khó, phức tạp, Đảng không chỉ ban hành chủ trương, nghị quyết mà Trung ương, Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, với phương châm kiên quyết không để nghị quyết trên giấy.
Bộ Chính trị đã ban hành 9 nghị quyết mang tính đổi mới tư duy, tầm nhìn chiến lược để đưa đất nước ta tiến vào kỷ nguyên phát triển mới. Bộ Chính trị liên tục thành lập các đoàn giám sát, không chỉ kiểm tra, giám sát tại chỗ mà còn giám sát thông qua các hệ thống giám sát, báo cáo. Điều này cho thấy sự thay đổi về phương pháp lãnh đạo rất quyết liệt, coi trọng tính hiệu quả, kết quả của việc triển khai thực hiện các chủ trương.
Tăng trưởng 2 con số song phải giữ được ổn định kinh tế vĩ mô
Bên cạnh những kết quả tích cực, theo Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa, với mục tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV thì còn rất nhiều việc phải làm.
Đánh giá cao báo cáo của Chính phủ đã thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, yếu kém của nền kinh tế, đó là năng suất lao động còn thấp, tốc độ tăng chưa đạt mục tiêu, năng suất lao động ở nhóm thấp trong khu vực.
Bên cạnh đó, hiệu quả đầu tư công thấp, chỉ số ICOR đã giảm, nhưng vẫn ở mức cao. “Một dự án đầu tư công tiền có sẵn, giai đoạn chuẩn bị mất 8-10 tháng, cộng với triển khai khoảng 3-5 năm nữa. Từ khi bố trí vốn đến khi hoàn thành mất khoảng 6 năm. Như vậy, chưa nói đến chi phí cơ hội mà chi phí thực tế chúng ta mất đi như thế nào” - Tổng Kiểm toán nhà nước nêu vấn đề.
Đề cập đến vấn đề thể chế, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, thể chế là nguồn lực, là động lực. Chúng ta đã xác định thể chế là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” và đã cố gắng rất nhiều song còn nhiều việc phải tháo gỡ trong thời gian tới đây.
Một vấn đề khác, theo Tổng Kiểm toán nhà nước: “Chúng ta nhất định phải đi nhanh, điều ấy không thể đảo ngược. Chúng ta nhất định phải tăng trưởng 2 con số để đạt được mục tiêu đến năm 2030 chúng ta trở thành nước thu nhập trung bình cao và có nền công nghiệp hiện đại. Đến năm 2045 chúng ta trở thành nước thu nhập cao”.
Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, chúng ta buộc phải tăng trưởng 2 con số, tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững. Muốn vậy, chúng ta vẫn phải dựa vào các động lực truyền thống. Trong đó, nguồn vốn vẫn là ưu tiên số một để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo phân tích của Tổng Kiểm toán nhà nước, chúng ta phấn đấu tăng trưởng 2 con số thì chắc chắn sẽ tác động đến lạm phát do yếu tố cầu là cực lớn. Do đó, cần điều hành chính sách linh hoạt và chặt chẽ; hai công cụ tài khóa và chính sách tiền tệ phải nhuần nhuyễn với nhau để không tạo ra áp lực lạm phát.
Theo đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa, những yếu tố tác động đến sự ổn định kinh tế vĩ mô trong 5 năm tới và ngay năm 2026 sẽ rất lớn. Vì vậy, vấn đề đặt ra là phải nhận thức rõ quan điểm giữ bằng được sự ổn định kinh tế vĩ mô.
“Trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng, chúng ta phải khẳng định không đánh đổi phần trăm tăng trưởng nào để lấy sự ổn định vĩ mô. Đây là điều cực kỳ thách thức và chúng ta phải quán triệt kỹ” - Tổng Kiểm toán nhà nước nói.
Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: T. THÀNH
Giải bằng được bài toán thiếu nguồn vật liệu xây dựng, bảo đảm an ninh năng lượng
Đề cập đến các giải pháp cho năm 2026 và các năm tiếp theo, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, giải pháp đầu tiên là tập trung giải quyết 4 thách thức: giá vật liệu xây dựng thông thường, giá nhiên liệu, xăng dầu, nhân công và vốn. Vì vậy, trong các Kế hoạch cần phải bổ sung làm rõ hơn.
Trong đó, cần kiên quyết giải quyết được vấn đề thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng ngay trong năm 2026 càng sớm càng tốt. Đây là bài toán đầu tiên phải giải quyết, nếu không đầu tư công sẽ bị tác động nghiêm trọng. Các công trình đầu tư tư nhân, công trình xây lắp cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
“Phải có cuộc tổng rà soát, đánh giá lại các nguồn cung, từ đó tháo gỡ, không để vật liệu xây dựng leo thang, có tiền mà không mua được. Nếu tổng nguồn cung của quốc gia thiếu thì phải tính đến phương án có vật liệu thay thế” - Tổng Kiểm toán nhà nước đề xuất.
Giải pháp thứ hai, theo Tổng Kiểm toán nhà nước là liên quan đến an ninh năng lượng. Cuộc chiến tranh ở Trung Đông một lần nữa cho chúng ta nhìn rõ vấn đề đảm bảo an ninh năng lượng của đất nước.
“Chúng ta muốn tăng trưởng 1% thì sản lượng điện từ 1,3-1,5%. Nếu chúng ta không sớm khởi công các công trình dự án điện hoặc đưa các dự án điện đã đủ điều kiện hoạt động nhưng chưa thể vận hành thương mại vào hoạt động thì chúng ta thiếu hụt nghiêm trọng” - Tổng Kiểm toán nhà nước cảnh báo.
Do đó, để nâng cao năng lực tự chủ về năng lượng cần chú trọng phát triển điện tái tạo, điện hạt nhân, kể cả điện than và phải triển khai ngay các công trình dự án về điện, đảm bảo an ninh năng lượng điện.
Liên quan đến vốn cho khu vực tư nhân, đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa đề nghị cần phải tái cấu trúc phát triển thị trường vốn để giảm thiểu gánh nặng về vốn cho thị trường tiền tệ; đặc biệt là phát triển nhanh, an toàn đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, để các doanh nghiệp tư nhân, các nhà đầu tư có cơ hội lớn hơn trong tiếp cận các thị trường vốn chính thức.
Tổng Kiểm toán nhà nước cũng đề nghị cần triển khai ngay việc xử lý các dự án đang chậm tiến độ, dừng triển khai và phải có cơ chế, chính sách đặc thù để giải quyết càng sớm càng tốt.
Liên quan đến mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Kiểm toán nhà nước ủng hộ quan điểm lấy năm 2026 là năm tăng cường năng lực cho chính quyền cơ sở, mà trọng tâm công tác đào tạo.
Trong dài hạn, phải có một chiến lược về phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở cấp xã.
Vì vậy, trong hoàn thiện thể chế, hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, việc nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành, thực thi các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương 2 cấp phải là vấn đề trọng tâm./.
N.HỒNG